زکام و نزله سرد و سرفه

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علامتها

در " زكام" و " نزله" سرد و سرفه، ماده اي كه از بيني فرود آيد، غليظ باشد و به دشواري فرود آيد.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علاج آن
گاورس گرم كرده بر سر مي نهند، تا حرارت آن به قعر دماغ رسد و سنگهاي گرم كرده اندر شراب افكنند و بخار آن به بيني بر مي كشند، و قسط و شونيز و عود و لادن هر كدام كه باشد، دود مي كنند، و تخم كتان بريان كرده و كوفته با اندكي بلبل، به انگبين سرشته اندك اندك ميدهند، و شونيز (+سياه دانه)، به سركه (×سركه پرورده) تر كرده (+يكشب و بريان كرده و كوفته) مي بويند، و هر بامداد شراب زوفا با معجون زوفا (1)(×معجون زوفاء سليخه) تمام دهند، و اندر كشكاب، انجيربستي (2)(×بستني) و ميويز منقي و تخم باديان مي برند و با عسل ميخورند، و گلنگبين عسلي اندر شراب زوفا سود دارد.

و " سرفه كهن" را هر بامداد، تخم باديان، اندر شير بجوشانند، تا به قوام آيد و بخورند، و طعام، سبوس (3)(×سبوسات) آب و طبيخ گندم با روغن بادام و شكر يا عسل يا فانيذ و انجير خشك (+وسعتر) و گوز مغز(×مغز گردو ×جوز مغز)، سود دارد.


1 ـ سليخه دارچيني دارچين درخت دارچين دارچين سيلاني Colocynth Bitter apple ( Bitter gourd واژه نامه گياهي) 0
2 ـ اما صحيح " انجيربستي" است. انجير بستي قسمي انجير000 منسوب به بست [به ضم باء] از شهرهاي خراسان (دهخدا) 0
3 ـ در " نسخه مرکزی" ، بر بالاي " سپوسات" "مرادحريره است" آمده است.


به اضافه معجون زوفا و شراب زوفا و حب سعال گرم مربوط به معالجه زکام و نزله سرد و سرفه

[pejuhesh234]

صفت معجون زوفا (1)

رب سوس و زوفا و پرسياوشان از هر يكي ده درم، قردمانا و فلفل ازهر يكي سه درم، مغز بادام تلخ وزراوند(2) (+مدحرج) و تخم انجره (3) از هريكي پنج درم، همه كوفته و بيخته با انگبين بسرشند شربتي سه درم.


1-در ساير نسخه ها، " شراب زوفا" قبل از " معجون زوفا" آمده است.
2 ـ مدحرج گرد. زراوند مدور (Round Bithwort شليمر) 0
3- شليمر) ٠ Nettle Male (انجره انجرك گزنه دو پايه گزنه سوزان (معين)

[pejuhesh234]

صفت شراب زوفا

ميويز منقي و انجير خشك از هر يكي بيست عدد، حلبه و تخم كرفس وتخم باديان و بنفشه و پرسياوشان و زوفاي خشك از هريكي پنج درم (1)، زراوند مدحرج نيم كوفته سه درم، فراسيون (2) پنج درم، همه اندر دومن آب بپزند تا با يك نيمه باز آيد و بپالايند و هر بامداد چهار وقيه بامعجون زوفا دهند.


1 ـ در " نسخه مرکزی" ، " سوسن ده درم، بيخ سوسن ده درم" و در نسخه مجلس، " وسوسن هر يك دو درم" و در " نسخه کانپور" ، " بيخ سوسن ده درم" آمده است.

2 ـ فراسيون فراشيون فارسيون گياهي است از نوع نعنائيان000 (معين) 0 فراسيون گندناي رومي (True آريانپور) 0 فراسيون ابيض حشيشه الكلب گندناي كوهي) Common White horehound واژه نامه گياهي) 0

[pejuhesh234]

حب سعال گرم
رب سوس و بلبل وتخم باديان و تخم كرفس و پرسياوشان و غافث (1)و غاريقون از هر يكي پنج درم، مغز بادام تلخ پنج درم، فانيد هفت درم، همه بسرشند و حب كنند چنانكه رسمست و پيوسته اندر دهان ميدارند.

1 ـ غافث (Agrimony Liver - Wort شليمر) 0 غافث مترادفهاي متعدد دارد (به معين مراجعه شود) 0 غافث غافت فارسي (ناظم الاطباء) 0