یبوست دوره شیرخواری

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

چه‌وقت مي‌گوييم کودک دچار يبوست شده است؟

وقتي کودک اين 3 علامت را با هم داشته باشد:
مدفوع سفت، خشک يا تکه‌تکه.
گريه و زورزدن هنگام دفع. (زورزدن تنها نشانه يبوست نيست.)
مدفوع‌نکردن براي 2 تا 3 روز در کودکاني که شيرخشک مي‌خورند و يک هفته براي کودکاني که شير مادر مي‌خورند. (وقتي مدفوع نرم است، دفع يک‌بار در هفته به معني يبوست نيست.)
اشتهاي کم، وزن نگرفتن و خونريزي از مقعد.

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری:
یبوست دوره شیرخواری
شايد اين موضوع به نظر خنده‌دار بيايد اما سفت يا شل‌شدن مدفوع شيرخوار يکي از دغدغه‌هاي والدين است. ايجاد مشکل در دفع باعث بي‌قراري و از‌بين‌رفتن آرامش شيرخوار مي‌شود و حتي ممکن است نشانه يک بيماري جدي باشد. يکي از مشکلاتي که ناراحتي شيرخوار و نگراني والدين را در پي دارد، يبوست است...

هنگام يبوست، مدفوع سفت و خشک مي‌شود، به‌طور عادي تخليه نمي‌شود و کودک در زمان دفع، احساس درد مي‌کند.

شيرخواراني که شيرمادر مي‌خورند کمتر دچار يبوست مي‌شوند، چون شير مادر به‌راحتي هضم مي‌شود و ترکيب چربي و پروتئين آن‌طوري است که باعث ابتلا به يبوست نمي‌شود. در روده کودکاني که شيرمادر مي‌خورند، انواع مختلف باکتري‌هاي مفيد وجود دارد که توانايي شکستن و هضم پروتئين‌هاي پيچيده شير را دارند درنتيجه در اين کودکان مدفوع نرم‌تر و حرکات روده راحت‌تر است. ميزان هورمون موتيلين که حرکات روده را افزايش مي‌دهد نيز در اين کودکان بيشتر است.

هضم شيرخشک براي کودک سخت‌تر است و بچه‌هايي که شيرخشک مي‌خورند، معمولا مکرر از يبوست رنج مي‌برند. حرکات روده بچه‌هايي که فقط شيرخشک مي‌خورند، از بچه‌هايي که شيرمادر مي‌خورند، کمتر و مدفوعشان سفت و سبزرنگ است.

حرکات روده در شيرخواران
در ماه‌هاي اول تولد، روزي چند بار دفع يا حتي يک‌بار در هفته طبيعي است. در موارد نادر مي‌تواند بين هر بار دفع 3 هفته هم فاصله بيفتد. بچه‌هايي که شير مادر مي‌خورند، معمولا تا 2 تا 3 ماهگي حرکات روده زيادي دارند و مدفوعشان زردرنگ است. با شروع غذاي جامد، حرکات روده تغيير مي‌کند و ممکن است شکم کودک روزي چند بار يا هر 2 يا 3 روز يک‌بار کار کند. برخي بچه‌ها به‌علت دريافت ترکيب‌هاي جديد موادغذايي، دچار يبوست خفيف مي‌شوند. اگر کودک غذاي جامد زياد مصرف کند، ممکن‌است به‌علت کم‌آبي دچار يبوست شود.

علت يبوست در شيرخواران
يک بچه سالم که شير مادر مي‌خورد به‌ندرت دچار يبوست مي‌شود. بيشتر شيرخواران هنگام تغيير شير مادر به شيرخشک يا آغاز تغذيه تکميلي و شروع غذاي جامد، دچار يبوست مي‌شوند. اين 7 مورد از علل يبوست شيرخواران است.

1. معمولا علت يبوست در کودکان غذاست اما در برخي موارد مي‌تواند علامت يک بيماري جدي باشد. علت يبوست در نوزاداني که شير مادر مي‌خورند، اغلب مادرزادي است مانند سيستيک فيبروزيس، ديابت بي‌مزه، کم‌کاري تيروييد و نقص‌هاي مادرزادي در روده و مقعد.
2. بيشتر شيرخواران هنگام شروع غذاي جامد يبوست را تجربه مي‌کنند. بعضي غذاها اگر زود يا به مقدار زياد استفاده شوند، يبوست ايجاد مي‌کنند. موز، برنج، نان سفيد، سيب‌زميني، ماست، پنير و پاستا غذاهايي هستند که باعث کندي حرکت روده مي‌شوند.
در بچه‌هايي که شيرخشک مي‌خورند، مايعات کم، فيبر کم، تغيير نوع شيرخشک (غلظت بيشتر، بدون لاکتوز، حاوي کازيين) مي‌تواند باعث ابتلا به يبوست شود.
3. وقتي بدن کودک کم‌آب مي‌شود، از آنچه کودک مي‌خورد آب جذب مي‌کند و درنتيجه مدفوع سفت و خشک و دفع آن سخت مي‌شود.
4. مصرف داروهايي مانند ايبوپروفن، آنتي‌بيوتيک، استامينوفن يا ابتلا به بيماري‌هايي مانند سرماخوردگي مي‌تواند باعث ابتلا به يبوست شود.
5. مکمل‌هاي آهن (البته آهن موجود در شيرخشک يبوست ايجاد نمي‌کند).
6. آلرژي غذايي
7. اختلالات متابوليکي

عوارض یبوست
درد شکمی به ویژه در هنگام دفع، وجود خراش اطراف مقعد، علائم هموروئید (بواسیر)، بیرون‌زدگی روده، خونریزی و به طور شایع وجود توده مدفوع خشک شده بر سر راه مقعد، دفع مداوم ترشحات مدفوعی در طول روز و آلودگی لباس زیر که گاهی با اسهال اشتباه گرفته می‌شود، ولی در واقع خروج خود به خودی مدفوع آبکی‌تر از اطراف توده مدفوع خشک شده در انتهای روده است؛ مهم‌ترین عوارض یبوست در کودکان است.

زنگ خطرهای یبوست
بزرگ شدن شکم کودک، ‌وجود خون در مدفوع،‌ تغییر حجم مدفوع، تاخیر در رشد و اختلال در افزایش وزن، علامت‌هایی هستند که اگر در یک شیرخوار مشاهده شد باید والدین او را به نزد پزشک ببرند تا احتمال یبوست بررسی شود.
یبوست می‌تواند نشانه یک بیماری باشد؛ بیماری‌های ستون فقرات، بیماری‌‌های دستگاه گوارش و‌ کم‌کاری تیروئید می‌توانند با یبوست خود را نشان دهـنـد.در بیماری هیرشپرونگ به صورت مادرزادی انتهای روده فاقد عصب است و به همین سبب روده حرکات کافی برای عبور مواد دفعی را ندارد. در چنین نوزادانی دفع اولیه در دوران نوزادی دچار اختلال و تاخیر می‌شود. لذا این بیماری نیازمند درمان سریع است زیرا موجب باقی ماندن مواد دفعی در روده و افزایش مقدار مواد دفعی همراه با از دست دادن آب آنها شده و منجر به بزرگ‌ شدن قطر روده‌ها و حتی سوراخ شدن روده‌ها می‌شود.

یبوست مزمن
در برخی موارد یبوست کودک برطرف نشده و نیاز به درمان پیدا می‌کند. این حالت را یبوست مزمن می‌نامند. مشخص‌ترین علامت آن، مشکل دفع دردناک مدفوع است. معمولا با عبور مدفوع این درد برطرف می‌شود، تا بار دیگر که مجددا نیاز به دفع باشد. شدت این دردها گاهی به حدی است که کودک از ترس درد، از اجابت مزاج خودداری می‌کند و مدفوع در روده کودک باقی مانده و به مشکل افزوده می‌شود.والدین باید توجه داشته باشند که درشیر خواران زیر سه ماه اگر یبوست بیشتر از 24 ساعت به طول انجامید و در کودکان سه ماهه تا 11 ساله اگر یک هفته درمان در منزل مفید واقع نشد، به مرور بر شدت بیماری افزوده می‌شود و با علائمی مانند درد مقعدی یا دردهای شکمی، تب و خون در مدفوع همراه می‌شود. در چنین شرایطی حتما باید نوزاد را به پزشک برد.

توصيه های بهداشتی و دستورات غذایی:
ـ در يبوست طولاني، نيم‌تنه‌ي بچه را قبل از دفع، در آب گرم بگذاريد و با آبِ گرم، بدن بچه را بشوييد و در صورت نياز، از شياف‌هاي مخصوص استفاده كنيد.
ـ بچه‌ي يكساله به بالا را عادت دهيد بعد از هر بار غذاي اصلي(سه وعده)، براي رفع حاجت، كمي بنشيند.
ـ مصرف كاهو براي بچه‌ي 6 ماهه به بالا، مفيد است.
- در صورتیکه شیرخوار از غذای سفره استفاده می کند (6 ماهگی به بعد غذای کمکی شیرخوار شروع می شود) همراه مواد غذای مثل سوپ، برنج، مقداری کره یا روغن مایع مخصوص پخت و پز اضافه شود.
ـ در دادن تخم مرغ آب پزبه شیرخوار آن را با مقداری کره همراه کنید.
ـ از دادن چای شیرین پررنگ به بچه بپرهیزید.
ـ در حد امکان از حبوبات در سوپها و آشها همراه مقداری روغن مایع پخت و پز یا کره استفاده فرمائید.
ـ روزانه مقداري غلات و حبوبات و سبزیجات و مقداری روغن مایع در غذاي كودك قرار دهيد.
ـ روزانه حداقل یکبار پوره سیب زمینی (یک سیب زمینی متوسط را آب پز کرده و بعد از پوست گیری آن را له کنید و با مقداری کره یا روغن نباتی مایع مخصوص پخت و پز) به شیرخوار دهید.
ـ در سوپ و آش بچه شیرخوار مقداری سبزی مثل جعفری ریز کرده قرار دهید.
ـ روزانه در چند نوبت با قاشق چایخوری به بچه بدون اینکه تشنه شود آب بخورانید بویژه در فصل گرما.

[pejuhesh234]

درمان:
در یبوست‌های طولانی در صورت وجود توده سفت مدفوع، نخست با مداخلات پزشکی از طریق تنقیه و شیاف، توده را از میان برداشته و سپس درمان دارویی شروع می‌شود.از آنجایی که درمان دارویی برای طولانی مدت ادامه می‌یابد، پس باید از داروهای کم‌عارضه و بدون ایجاد عادت یا وابستگی استفاده کرد.

عوامل دارویی که برای کاهش قوام، مواد دفعی و نرمی مدفوع استفاده می‌شوند به دو گروه محرک و اسموتیک تقسیم می‌شوند. گروه محرک مانند روغن کرچک یا سنا که کمتر توصیه می‌‌شوند.
عوامل اسموتیک که سبب جذب آب به طرف روده‌وشلی مدفوع می‌شوند برای مصرف طولانی مناسب‌ترند. عصاره مالت و پودر پلی‌اتیلن گلیکول که اغلب با شیر یا آب میوه مخلوط و مصرف می‌شوند از دسته عوامل اسموتیک هستند.
نکته مهم در مصرف دارو عدم قطع زودرس آن است. اغلب والدین با بهبود حرکات روده یا ایجاد اسهال اقدام به قطع دارو می‌کنند که این امر سبب برگشت علائم می‌شود. ولی باید توجه داشت که دوره درمان دارویی در حدود چهار تا شش ماه به طول می‌انجامد.

[pejuhesh234]

یکی از شایع ترین علل شکست درمان، قطع ناگهانی دارو است؛ به این معنی که والدین پس از بهبود یبوست، دارو را قطع کرده و دیگر مراجعه نمی کنند؛ البته هنگامی که دارو را کم می کنیم، انتخاب رژیم غذایی مناسب اهمیت ویژه ای می یابد.

همچنین معمولا توصیه می کنیم که کودکان، ۱۰ دقیقه بعد از وعده های غذایی چه دفع داشته باشند و چه نداشته باشند، ۵ دقیقه روی لگن یا توالت بنشینند تا کم کم الگوی دفع مجدد برقرار شود.

چنانچه یبوست درمان نشود مزمن شده و با پیشرفت آن دوره درمان هم مشکل و طولانی خواهد شد

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.