ناباروري

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

ناباروري را اين طور تعريف كرده اند: ناتواني يك زوج در باردار شدن پس از يك سال رابطه جنسي بدون جلوگيري از بارداري.
ناباروري در ده تا پانزده درصد از زوج ها ديده مي شود. علل ناباروري مي تواند مربوط به زن يا مرد يا هر دو باشد. حدود 40% از مشكلات ناباروري مربوط به مردان، 40% مربوط به زنان و حدود10% مربوط به هر دو است. در حدود 10% از زوج ها نيز عامل ناباروري مشخص نيست. به عبارت ديگر در اين زوج ها هر دو نفر با توجه به انجام آزمايش هاي موجود مشكلي ندارند ولي به علل نامشخصي بچه دار نمي شوند.
طي دو دهه اخير گام هاي بلندي در رابطه با تشخيص و درمان ناباروري برداشته شده است و حدود 65 درصد از زوج هاي نابارور با استفاده از روش هاي موجود صاحب فرزند شده اند.

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری:
ناباروری
بیش از 15 درصد زنان در زمانی در طول زندگی برای باردار شدن، دچار مشكلاتی میشوند. باردار نشدن زمانی یك مشكل خوانده میشود، كه فرد بعد از یك سال تلاش، همچنان ناكام مانده باشد. از زمانی كه مشكلات باروری گریبانگیر بیش از 3/7 ملیون زوج آمریكایی شده است، تحقیقات وسیعی پیرامون اثرات شیوه‌ی زندگی و رژیم غذایی بر این موضوع انجام میشود.

در حدود یك سوم از مشكلات باروری گزارش شده، اشكال از جانب مرد است. یك سوم از جانب زن و یك سوم باقی مانده از سوی هر دو زوج است. مشكلات مردان معمولا به تعداد اسپرمهای سالم مربوط میشود. ولی مشكلات زنان میتواند ناشی از چندین عامل مختلف باشد: مشكلات ساختاری رحم، لوله‌های فالوپ مسدود شده و در اغلب موارد تخمكهای ناسالم.

رژیم های غذایی و شیوه ی زندگی هم میتوانند عامل بوجود آورنده ی این مشكلات باشد. در اینجا به چند مورد از این موارد اشاره میكنیم:

علل ناباروري در زنان
1) اختلال در تخمك گذاري
اختلال در تخمك گذاري، علت عمده ناباروري در زنان است. به طوري كه 39% علل ناباروري زنان مربوط به اين مسئله است . بدون عمل تخمك گذاري لقاح انجام نمي شود و بنابراين زن باردار نمي شود . بعضي از زن ها ممكن است تخمك گذاري نكنند و يا به طور نامنظم و كم تخمك گذاري كنند و بنابراين ممكن است يا عادت ماهيانه نداشته باشند و يا عادت ماهيانه آنها كم و نامنظم باشد و حتي بعضي خانم ها با آنكه داراي عادت ماهيانه منظم هستند، داراي اختلال در تخمك گذاري هستند.

2) اختلال در لوله هاي رحمي
در بعضي زنان، لوله هاي رحمي به طور كامل و يا ناقص بسته است. در نتيجه اسپرم به تخمك نمي رسد. بسته بودن لوله هاي رحمي مي تواند به دليل عفونت، آندومتريوز و يا چسبندگي هايي پس ازعمل جراحي باشد. همچنين ممكن است اين لوله ها پس از يك حاملگي خارج رحمي بسته شوند. در كشورهاي در حال توسعه نسبت به كشورهاي توسه يافته به علت شيوع بيماري هاي عفوني دستگاه توليدمثلي، ميزان اختلال در لوله هاي رحمي بيشتر است. به طور كلي 30% علل ناباروري زن ها مربوط به اختلال در لوله هاي رحمي است .

3) آندومتريوز
آندومتريوز، حالتي است كه در آن سنگفرش رحم (آندومتر)‌ رشد می کند و از رحم هم فراتر مي رود و لوله هاي رحمي را نيز مي پوشاند و حتي آنها را مي بندد و در عمل تخمك گذاري اختلال به وجودمي آورد. آندومتريوز علت 13% موارد ناباروري است و حدود 70% زنان داراي آندومتريوز، نابارور هستند.

4)‌اختلال درگردن رحم يا رحم
ناهنجاري هاي گردن رحم مي تواند سبب ناباروري شود كه از آن جمله مي توان به مشكلات مربوط به ساختمان بدن، عفونت هاي گردن و رحم و يا كيفيت نامناسب ترشحات رحم اشاره كرد. از طرفي تومورهاي بدخيم رحم و يا بعضي جاي زخم هاي موجود در ديواره رحم مسبب ناباروري است.

5)‌ مشكلات دستگاه ايمني بدن
مشكلات مربوط به دستگاه ايمني بدن و عوامل ايمونولوژيك نقش مهمي در ايجاد ناباروري دارند. تشخيص و درمان اينگونه بيماران مشكل است. در بعضي خانم ها،‌ عليه اسپرم مرد ماده اي بنام آنتي بادي ترشح مي شود كه اسپرم ها را از بين مي برد و يا آنها را غيرفعال مي كند و يا حتي سبب سقط خود به خود در بعضي از آبستني ها مي شود.

علل ناباروري در مردان
1)اختلالات مربوط به اسپرم
به طور طبيعي، در بيضه مرد اسپرم توليد مي شود و به هنگام انزال از وي خارج مي شود. اگر در موارد زير اختلالي باشد، شانس لقاح كم شده و مرد نابارور محسوب مي شود.

‌تعداد كم اسپرم
عدم بلوغ اسپرم
شكل غيرطبيعي اسپرم
عدم توانايي حركت مناسب اسپرم
عواملي كه بر تعداد، شكل،‌ بلوغ و حركت اسپرم تأثير منفي دارند عبارتند از:

بيماري هاي عفوني: بيماري هاي عفوني با شرايط التهابي نظير بيماري اوريون سبب عفونت مجاري تناسلي يا التهاب و از بين رفتن بيضه ها در مرد مي شوند. حدود 25% مرداني كه بعد از بلوغ دچار اوريون مي شوند نابارور مي شوند.
‌اختلالات هورموني
اختلالات هورموني سبب حدود 5-2% مشكلات ناباروري در مردان مي شود. توليد نامناسب هورمون هاي FSH و LH بر توليد هورمون مردانگي يا تستوسترون و توليد اسپرم تأثير دارند.
مشكلات مربوط به دستگاه ايمني بدن
در بدن بعضي مردان عليه اسپرم خودشان ماده اي به نام آنتي بادي توليد مي شود كه سبب كاهش حركت اسپرم يا به هم چسبيدن آنها مي شود.

2)‌ ناهنجاري هاي مربوط به ساختمان بدن
بعضي عوامل نظير بسته بودن لوله هاي خروج اسپرم (دفران، اپيديديم)‌ سبب ناباروري در مردان مي شود . بسته شدن لوله هاي خروج اسپرم مي تواند به علل مادرزادي، نقص ژنتيكي، عفونت ها يا التهاب هاي دستگاه ادراري – تناسلي باشد. البته جاي جراحي هاي قبلي نيز مي تواند اين لوله ها را ببندند.
از جمله عوامل ديگر ناباروري در مردان واريكوسل است. در اين حالت رگهاي درون كيسه بيضه متسع مي شود و كيفيت اسپرم كاهش مي يابد.
3)‌ عوامل ديگر
عوامل ديگري نظير ناتواني جنسي و يا انزال زودرس نيز مي تواند عامل ناباروري در مردان باشد.

‌علل ناباروری ژنتیکی
علل ناباروری اعم از مشکلات هورمونی و چاقی تا غیر طبیعی بودن سلول های جنسی (تخمک و اسپرم) همگی می تواند به نوعی تحت تاثیر عوامل ژنتیکی باشد. برای مثال استعداد چاقی، ابتلا به عفونت و حتی لزوم انجام یک جراحی که به ناباروری می انجامد همگی هر چند کوچک می توانند به عوامل ژنتیکی مربوط باشند. امروزه مطالعات بر روی ژنهای خاص در انسان و مدل های آزمایشگاهی تا حدودی تاثیر عوامل ژنتیکی بر ناباروری را آشکار ساخته اند.
بعضی از عوامل ژنتیکی بر ناباروری مردان تاثیر می گذارند، در حالی که بعضی عوامل دیگر بر روی هر دو جنس و یا فقط بر روی زنان تاثیر گذارند. برای مثال جابجایی های کروموزومی می تواند بر روی مردان و زنان تاثیر بگذارد اما سندروم کلاین فلتر که در آن ترکیب کروموزوم های جنسی به صورت XXY در می آید تنها مختص مردان است و سندروم ترنر که در آن بیمار فقط دارای کروموزوم جنسی X است تنها مختص زنان است.

عوامل ناشناخته
گاه ممكن است پس از يك معاينه دقيق پزشكي، زن و شوهر كاملا‌ سالم تشخيص داده شوند ولي به علل ناشناخته بارور نشوند. اگرچه معمولا بعد از دو سال تعداد زيادي از اين زوج ها بچه دار مي شوند، اما تعدادي از آنها حتي بعد از گذشت سه سال بدون استفاده از روش هاي پيشگيري بچه دار نمي شوند، در اين صورت بايد تحت درمان قرار بگيرند.

پژوهشگاه رويان

بیماریهای التهابی لگن که موجب ناباروری می شوند:
بیماریهای التهابی لگن عبارت است از گرفتاری و التهاب دستگاه تناسلی فوقانی مثل لوله ها، تخمدانها، رحم و یا مجموعه ای از آنها.

علت:
فلور طبیعی واژن مخلوطی از میکروب ها بوده که درشرایطی ممکن است به دستگاه تناسلی فوقانی صعود کرده و بیماریزا شوند، مثل مواردی که به دنبال دستکاری داخل رحم برای سقط عمدی، ماندن تکه هایی از جفت بعد از سقط خودبخودی، گذاشتن IUD (آی یو دی) و دستکاری های موقع زایمان ایجاد می شود. ولی بیش از 90 درصد عفونتهای لگنی در اثر باکترهایی ایجاد می شود که از راه جنسی منتقل می شوند مانند میکروب سوزاک که ابتلا به آن خطر بسته شدن لوله رحمی و عقیمی را به دنبال دارد.

گذاشتن IUD نیز خطر عفونتهای لگنی را زیاد می کند ولی قرصهای جلوگیری به علت کاهش ترشحات (موکوس) دهانه رحم و غلیظ کردن آن میزان عفونت را تا حدی کاهش میدهد.

علائم بیماری در پی ایجاد عفونت:
درد در قسمت تحتانی شکم
ترشح وازینال شدید با بوی بد که گاهی همراه با تب و لرز است.
خونریزی قاعدگی نا مرتب
درد در زمان مقاربت
کمر درد،ضعف، اسهال و یا استفراغ
پس از حملات حاد، بیماری بصورت مزمن در می آید که هرچند گاه حملات تکرار شده و از توان جسمی و روانی بیمار کاسته و خطر بسته شدن لوله رحمی و همچنین خطر ایجاد حاملگی خارج رحمی افزایش می یابد.

اجزاء عفونتهای لگنی به شرح زیر است:
1.سالپنژیت: عفونت لوله رحمی
2.اوواریت: عفونت تخمدان
3.سرویسیت: عفونت گردن رحم
4.آندومتریت: عفونت پوشش داخلی رحم
5.آبسه لگنی: که در پی شدت یافتن بیماری و عدم درمان به موقع آبسه لوله های تخمدانی به وجود می آید که لوله های رحمی و تخمدان مجموعا جدار آبسه را تشکیل داده و جان بیمار به خطر می افتد.

واژینیت: عفونت قسمت پائینی دستگاه تناسلی بنام واژینیت و یا ورم واژن نامیده می شود که عملا دو نوع است: یکی واژینیت قارچی و یا کاندیدائی و دیگری عفونت غیر اختصاصی که انواع دیگری از میکروبها را شامل می شود و هر دسته علائم اختصاصی خود را دارد که باید تشخیص و درمان شود.

ایسنا: یک فوق تخصص بیماری‌های کلیه و مجاری ادراری - تناسلی گفت: گرد و غبار و آلودگی هوا باعث ناباروری زنان و عقیمی مردان می‌شود.

دکتر جواد زرگوشی اظهار داشت: در چند سال اخیر، پدیده گرد و غبار (ریزگردها) هوای استان‌های مختلف کشور را آلوده کرده است، پژوهش های متعدد نشان داده که آلودگی هوا با کاهش شدید باروری زنان و افزایش عقیمی مردان همراه است و ذرات گرد و خاک معلق در هوا، کارکرد دستگاه تناسلی و تولید مثل در زنان و مردان را مختل می سازد.

وی تصریح کرد: آلودگی هوا با ریزگردها و گرد و غبار عوارض بسیار خطرناکی را برای مردم ایجاد می‌کند. آلودگی هوا، میزان سقط جنین و مرده‌زائی را چندین برابر می‌کند.

دکتر زرگوشی افزود: پژوهش‌های اخیر که نتایج آنها طی چندین مقاله در ژورنال‌های معتبر طب زناشوئی و باروری منتشر شده نشان می‌دهند که آلودگی هوا با مختل شدن سلامت جنین، تولد نوزادان کم وزن، عدم رشد مناسب جنین، و نارس بودن نوزادان همراه است و تمامی این عوارض در هوای پاک بسیار کمتر رخ می‌دهند.

وی با بیان اینکه میزان باروری زنان و مردان در اثر آلودگی هوا و پدیده گرد و غبار به نحو بسیار محسوسی کم می‌شود گفت: تعداد اسپرم مردانی که در نواحی با هوای آلوده کار و زندگی می‌کنند به مراتب کمتر از مردانی است که از هوای پاک برخوردارند.

موسس پایگاه پژوهش‌های تندرستی خانواده و طب زناشوئی محمد زکریای رازی گفت: بیشتر مردم به اشتباه تصور می‌کنند که عوارض آلودگی هوا صرفا در دستگاه تنفسی و ریه‌ها رخ می‌دهد حال آنکه چنین نیست.

عضو انجمن طب زناشوئی اروپا در پایان با بیان اینکه هوای پاک حق مسلم همگان است، افزود: اینکه منفعلانه منتظر بمانیم که مردم بر اثر عوامل محیطی که قابل کنترل و اصلاح است، بیمار و ناتوان شوند و آنگاه با صرف هزینه‌های گزاف درمان شوند عاقلانه نیست.
از جمله وظایف ذاتی ما پزشکان آگاه کردن مردم از خطراتی است که سلامت آنان را تهدید می‌کند و یکی از اهداف اساسی ما از راه اندازی پایگاه پژوهش‌های تندرستی خانواده و طب زناشوئی محمد زکریای رازی در دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، عمل به این وظیفه است.

[pejuhesh234]

•درمان ناباروری زنان: ضمن انجام بررسی های لازم و معاینات کلینیکی توسط متخصص زنان، زایمان و ناباروری، بر اساس صلاحدید متخصص و موافقت بیمار امکان استفاده از هر یک از خدمات تشخیصی ذیل فراهم می شود:
•آزمایشات تشخیصی هورمونی
•آزمایشات تشخیصی زنان از نظر ناباروری
•سونوگرافی
•هیستروسونوگرافی
•لاپاروسکوپی و هیستروسکوپی تشخیصی

•درمان ناباروری مردان: ضمن انجام بررسی های لازم و معاینه کلینیکی توسط متخصص آندرولوژی ( متخصص درمان ناباروری مردان)، بر اساس صلاحدید متخصص و موافقت بیمار، خدمات تشخیصی لازم شامل هر یک از موارد ذیل ارائه خواهد شد:
•آزمایشات هورمونی
•آزمایشات تشخیصی آندرولوژی از نظر ناباروری (بررسی و آنالیز مایع منی)
•انجام تست های تکمیلی بررسی قدرت باروری اسپرم (Sperm-Function Tests)
•استخراج اسپرم از اپیدیدیم (PESA)
•استخراج اسپرم از نسج بیضه (TESE)
•ویبراتور Electroejaculation)) جهت استحصال اسپرم در افراد خاص
•پس از انجام اقدامات تشخیصی و جمع آوری نتایج آزمایشات و بررسی های به عمل آمده، متخصصین زنان و زایمان، آندرولوژیست و جنین شناس در یک جلسه نتایج بررسی های انجام شده بر روی زوج را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داده و بهترین روش درمانی را برای زوج پیشنهاد می نمایند.
•پس از تعیین پروتکل درمانی در جلسه مشترک تیم تخصصی، تمامی زوجین کاندیدای روش های درمانی IUI,ICSI,IVF) ART و ...) تحت مشاوره متخصص جنین شناسی قرار می گیرند. نتیجه نهایی این جلسه و درمان نهایی در یک جلسه توسط متخصص جنین شناس به اطلاع زوج رسانیده می شود و در طی این جلسه به کلیه سؤالات و نکات مبهم زوجین به طور کامل پاسخ داده می شود.
در این جلسه (مشاوره جنین شناسی) زوجین ضمن آگاهی از روند درمان، محدودیت ها و مزیت های روش پیشنهاد شده، میزان موفقیت وسایر اطلاعات مورد نیاز خود را دریافت و پس از کسب آگاهی کامل، نسبت به انتخاب نهایی روش درمانی خود مشارکت می نمایند و سپس جهت شروع درمان تعیین شده، راهنمایی می شوند.

•زوج نابارور (زن و مرد): جهت انجام بررسی و ارزیابی علل وراثتی- ژنتیکی مؤثر در بروز ناباروری، زوج توسط متخصص ژنتیک پزشکی مورد مشاوره قرار گرفته و در صورت صلاحدید متخصص و موافقت بیمار، خدمات تخصصی لازم شامل هر یک از موارد ذیل را دریافت خواهند نمود:
•انجام کاریوتایپ و آنالیز کروموزومی
•بررسی حذف قطعات ژنی کروموزوم های جنسی (کروموزوم Y)
•ارایه مشاوره لازم در شروع و تداوم درمان

•مشاوره عمومی :
پس از تعیین پروتكل درمانی در جلسه مشترك تیم تخصصی، تمامی زوجین كاندید روش های درمانی ART (IUI,ICSI,IVF) تحت مشاوره متخصص جنین شناسی قرار می گیرند. در این جلسه زوجین ضمن آگاهی از روند درمان، محدودیت ها و مزیت های روش پیشنهاد شده، میزان موفقیت و سایر اطلاعات مورد نیاز خود را دریافت و پس از كسب آگاهی كامل، نسبت به انتخاب نهایی روش درمانی خود مشاركت می نمایند و سپس جهت شروع درمان تعیین شده، راهنمایی می شوند.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.