سموم و زهرها

توسط **pejuhesh234** » چهارشنبه اکتبر 12, 2011 10:30 pm

اولا كساني را كه دشمن و تهمت آن باشد كه ايشانرا چيزي زيان كار دهند، طريق احتياط آنست كه در جايگاه تهمت، طعامي و شرابي كه طعم سخت قوي باشد، نخورد. مثلا كه سخت شيرين باشد يا سخت ترش يا سخت تيز يا سخت شور، نخورد و دست باز كشد از بهر آنكه طعم چيزهاي زيان كار، بوي آن در چنين طعامها و شرابها پوشيده توان داشت. و طريق ديگر آنست كه آنجا كه ايمن نباشد، طعام و شراب نخورد و حاضر نگردد، از بهر دو كار ، يكي آنكه اگر شهوت طعام پديد آيد و چيزي زيان كار دهند، طعم و بوي آن به سبب درباست (1) طعام و رغبت بدان بر مردم پوشيده گردد ، و دوم آنكه چيزهاي زيان كار در حال گرسنگي و تشنگي زودتر اثر كند و در رگها و در ره گذرها بنماند و زود بگذرد و قوت آن بدل رسد. و اگر طعام و شراب خورده باشد، قوت آن چيز نخست بر طعام آيد و ضعيف شود از بهرآنكه رگها ممتلي باشند، زهر گذر نيابد و بدل نرسد. و باشد كه اندر آن طعام كه او خورده باشد چيزي بوده باشد، كه قوت آن با قوت زهر بازكوشد و مضرت آن دفع كند. و طريق ديگر آنكه بر سبيل احتياط، فصد كنند، و نخست چيزي كه خورند آن باشد كه مضرت آن دفع كند و قوت آن زهر ازدل باز دارد.

1 ـ درباست = دربايستن. 1) حاجت، نيازمندي. 2) ضرورت. 3) سزاواري شايستگي، لياقت. 4) طور، روش، رسم. 5) ضروري معين) 0

توسط **pejuhesh234** » چهارشنبه اکتبر 12, 2011 10:32 pm

صفت داروئي كه از جنس غذا باشد و مضرت بيشترين زهرها باز دارد و در وي مضرتي نباشد ، بگيرند: گوز مغز پاك كرده شش درم، برگ سداب خشك و نمك درست (×درشت،× قدري) از هر يك يك درم، انجير خشك چندانكه ديگر چيزهابدان بتوان سرشت و بسرشند، شربت چنديك ، جوز و گوشت قديد راسو بخاصيت، مضرت بيشترين زهرها باز دارد، چون قديد كرده باشند ، گوشت راسو را وترياق بزرگ و مثروديطوس و ترياق اربعه و ترياق ثمانيه (1) و ترياق الطين (2)، همه پيش از آن و پس از آن، مضرت زهرها را دفع كننده است. لكن باشد كه مزاج هر شخصي بهر وقتي اين معجونها احتمال نكند، پس مضرتي نقد بر خويشتن نتوان نهاد، هنوز به مضرتي نارسيده، و اگر ديگراز اين معجونها چيزي بخورد و حرارتي در وي پديد آيد، آب يخ و روغن گل (×گاو)(+ و نگذارند كه به خواب رود) بايد داد بسيار، و " قي" فرمودن (+و نگذارند كه خواب رود وببايد دانست كه در حال كه زهر خورده شود، هيچ چيز بهتر از قي كردن نيست، پيش از آنكه زهر در بدن كار كرده باشد" 0).

1ـ ترياق الثمانيه: ترياقي كه از اختلاط اخلاط (مركب) هشت گانه سازند و سود آن بيشتر از ترياق اربع است (بحرالجواهر) 0 ترياقي كه ازهشت خلط كنند (يادداشت به خط مرحوم دهخدا) 0 زراوند طويل، ريوندچيني، پوست بيخ كبر، حب الغار، مر، جنطيانا، قسط مر، عروق. از هر يكي راستاراست همه را بكوبند و پزند و به انگبين مصفي بسرشند. شربت يك مثقال و در بيماري صرع سود دارد (از لغت نامه دهخدا) 0

2 ـ ترياق الطين. بگيرند گل مختوم و حب الغار راستاراست بكوبند وبه روغن گاو بمالند و چرب كنند و به انگبين بسرشند (ذخيره خوارزمشاهي / دهخدا) 0

به اضافه قانون علاج همه زهرها

توسط **pejuhesh234** » چهارشنبه اکتبر 12, 2011 10:35 pm

اما قانون علاج همه زهرها، آنست كه هرگاه كه حس (×كه حس آنان ببايد كه زهر دادند در حال قي كند، پيش از آنكه قوت زهر اندر همه تن پراكنده شود) آن نيابد، كه او را زهري دادن، در حال، " قي" كند ـ پيش از آنكه قوت آن در تن پراكنده شود ـ به آب نيم گرم و روغن شير پخت و طبيخ شبت واندكي بوره، و روغن بسيار، قي بيشتر آرد. و هرگاه كه " قي" كرده آيد تمام، شيرتازه خورند بسيار. و اگر به شير نيز " قي" افتد، سخت نيك باشد. اگرشير خاضر نباشد، مسكه گداخته بجاي آن باشد ، و لعاب تخم كتان و پيه بط گداخته و شراب شيرين، سود دارد.

و اگر از معجونهاي بزرگ چون ترياق و مثروديطوس و غير آن، حرارتي تولد كند، آب يخ و روغن گل مي بايد داد و بدان قي فرمودن. و اگر در خواب شوند، نشايد گذاشتن و بهر تدبير كه ممكن گرددبيدار مي بايد داشت.

و اگر طعام خورند، بسيار بسيار بايد خورد، تا اگر " قي" نيفتد، بسياري طعام بر آن چيز غلبه كند، و باشد كه معده ممتلي گردد و " قي" كردن آسان شود.

اما داروها كه از بهر گزيدن جانوران زيان كار دهند، شير لاغيه (1)كه آنرا ترياق بوشيخه (2)(×بوشنجه) گويند، گزيدن " افعي" را سخت نافع بود ، وشراب انگوري كه " افعي" در وي افتاده باشد و مرده، گزيدن همه جانوران را سود دارد و نافع بود ، و مقدار دو درم تخم ترنج ضد همه زهرهاي جانوران است ، و بيخ انگذان پادزهر همه است.

و داروهائي كه طلي كنند: نفط اسفيدست و شيرخام و پخته با روغن گاو سرشته وجندبيدستر با روغن زيت سرشته وعصاره گندنا و عصاره بودنه جويباري و زهره گاو و بز و نمك و سرگين بز (+سداب،+ آب نعنا و كندر و زهره گاو) سرشته ضماد كردن، پادزهر همه زهرها است از جانوران و اين گزيده است (3).

1 ـ لاغيه = لاعيه، لبانه (معين) :لاعبه: يك قسم گياه شيردار (ناظم الاطباء) 0 لاعيه: در زبان فرانسوي ـ ) Euphorbe شرح اسماءالعقار ( ضمنادر مج 1)، " شراب" آمده است.
2 ـ ترياق بوشنجه: لبن اليتوع: و لبن اليتوع كه آنرا ترياق بوشنجه گويند(ذخيره خوارزمشاهي از دهخدا) 0
3 ـ صفحات آخر كتاب " خفي علائي" با دو نسخه خطي كتابخانه مجلس (شماره 1) و كتابخانه مركزي دانشگاه (مر) و نسخه چاپي " كانپور" (كا) ، مطابقه و تنظيم گرديد با اين تفاوت كه در نسخه مجلس (1) پس از بادزهرهمه است" آمده: "داروهائي كه دفع زهر جانوران كند" كه عين مطلب " وداروهائي كه طلا كنند" ميباشد، منتهي عنوان ها يكي نيست و پس از ختم مطلب عنواني بدين مضمون اضافه دارد: "خاتمه اندر قوت شهوت راندن000 "و يك صفحه و چند سطر در اين باب ميباشد، كه اضافي به نظر مي رسد. پس از آن، تمام كتاب قرابادين ذخيره ضميمه نسخه است. انتهاي نسخه چنين است: "تمت الكتاب بعون الوهاب علي يداحقر خلق الله واقل عبادالله وهاب ابن محمد علي بن محمد تقي غفرالله تعالي ذنوبهم وعفي الله عن جرائمهم به محمد و آله الطيبين الطاهرين المعصومين و رحمه الله و بركاته" 0 تاريخ كتابت شهررجب المرجب سنه 1295 هجري قمـري (1878 ميلادي) 0

توسط **pejuhesh234** » دوشنبه آپريل 08, 2013 9:55 pm

تحفه حکیم مومن:

در تدابير منع تاثير سموم احتراز از آن از جملهء مجرباتست
كه چون طفل را در روز ولادة قبل از آنكه شير دهند قدر حبهء از اشك چشم گاو كوهى كه در تقعير تحت چشم او منجمد ميگردد و مسمى به ترياك گاو كوهيست و در ايل مذكور شد بر كام طفل بمالند در ايام حيوة از سموم ملذوعه و مشروبه متضرر نگردد
و به دستور در آن وقت از فادزهر معدنى بر كامش بمالند و سه روز متوالى هر روز بقدر برنجى با شير بدهند همين اثر دارد
و از اين جمله شرب نارجيل مجرب است كه در هر ماهى دو بار به قدر برنجى با گلاب سائيده بنوشند از ضرر جميع سموم محفوظ خواهند بود
و به دستور شرب فادزهر معدنى در هر ماهى دو سه بار به قدر قيراطى تا يك دانگ همين اثر دارد
و از اين جمله شرب تخم مخلّصه است كه در اول تحويل شمس به حمل سه روز روزى يك مثقال از آن تناول نمايند
مجربين را اعتقاد آنست كه تا يك سال از مطلق سموم مضر نگردند
و بعضى مخصوص سم هوام دانسته‌اند نه مطلق سموم
و متفق عليه اطباست كه چون خرنيل را يكشب در شير خيسانيده بنوشند در مدة العمر هيچ سمى در او اثر نمیكند
اما احتراز از سموم منوط بر آنست كه از اطعمه و اشربه كه بى سرپوش در مواضع مظنونه وجود هوام گذارند اجتناب نمايند
و به دستور از چشيدن چيزى كه مجهول الخاصيه و غير معروف باشد
و به دستور گرفتن حيوانى كه معلوم نباشد هر چند كه او حقير نمايد
و خوابيدن در مواضع قريب به آشيان هوام و خرابها بدون بخور شاخ گاو كوهى و امثال آن
و خوردن ترشيها كه مدتى در ظرف مس بى قلعى مانده باشد
و گوشتى كه گرم بوده به نهجى پوشيده باشند كه منفذى به جهة خروج بخار نداشته آن مقدار بماند كه سرد گردد
و خوردن اكثر ميوه ها بدون آب كشيدن آن خصوصا انگور
پوشيده نماناد كه تاثير سم در جميع امزجه يكسان نمى باشد چه يابس المزاج و معتادين افيون و سمومات كمتر متضرر میكردند
بلكه بعضى اصلاً متضرر نمیشود چنانكه مشاهده شد كه عقرب معتاد افيون را گزيد و عقرب در ساعت هلاك گشت و ان شخص متضرر نشد و ادراك بر الم نيز چندان ننمود
و به دستور معتادين شرب ترياقات را نيز همين خاصيت است
و در خانها نگاهداشتن مرغ و طاوس و گربه و مرغ خانگى و امثال آن كه حشرات را طعمه كنند بغايت مستحسن است
و با خود داشتن شاخ گاو كوهى و فادزهر معدنى و حيوانى و مهرهء مار و خاك صوفى حميد
و خاك صوفى حميد و خاك داغستان كه كمتر از طين مختوم نيست
و نارجيل بحرى از ضروريات است در منع گزيدن هوام
و دارندهء اشياى مذكوره را از مجربات و حضور او جهة تداوى سموم مشروبه قايم مقام ترياق(+اکبر) خصوصاً مسافرين را داشتن يكى از آنها از واجبات است.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص266

توسط **pejuhesh234** » دوشنبه آپريل 08, 2013 10:11 pm

تحفه حکیم مومن:

در تدابير مشتركهء سموم
بايد دانست كه تا اثر سم به دل كه منبع روح حيوانى است نرسد باعث هلاك نمیگردد پس درجميع سموم ملذوعه مراعات دل بايد نمود
و تاثير سموم يا به سبب حرارة(+مفرطه) محرقه معفنه است
يا به جهة برودة مفرطه كه روح حيوانى را از حركة باز دارد
و يبوسته و ثقل مفرطى كه باعث سد طريق او گردد
و صورت نوعيه كه اثرش مضاد روح حيوانى باشد
و انچه به حسب اقتضاى صورت نوعيه باشد در نهايت مرتبهء سميت است
پس تدبير در شديد آن به اشياء قوية ذوالخاصية به حسب كيفيت و كمية زياده بايد کرد
و در حارهء آن تبريد دل به ضمادات باردهء خوشبوى مانند گلاب و صندل و كافور و روغن گل سرخ و امثال آن
و در بارده تسخين به اشياء حارهء عطره
و در افراط يبوست ترطيب به مثل شير و سرطان نهرى
و آنچه در اقسام بالخاصية نافع است فادزهر و ترياق فاروق و نارجيل بحريست
و منع خواب تا يك روز لازمست
و تدبير عضوي كه اولاً سموم به او رسد شرط است چه از آن سرايت به مجاور آن نكرده به تدريج به دل نرسد
پس اگر سم از جمله مشروبه باشد در قى مبالغه نمايند
و اگر ملذوعه باشد در بستن محكم آن عضو سعى كنند و مكيدن او و ريختن آب دهان
و بايد ان شخص ناشتا نباشد
و اولاً مضمضه به روغن گل سرخ و زيتون و يا شراب كرده بعد از آن بمكد و آب دهان را بريزد يا ادويه ترياقيه مثل زراوند و امثال آن مضغ كند
و به دستور موضع گزيده را حجامت كند كه باعث جذب سم گردد
و ادويهء جذابه ضماد نمايند مثل سرگين كبوتر و پودنه و زفت و سرگين نر و سير و گوكرد و امثال آن را با بول و روغن زيتون و عسل هر يك كه حاضر باشد
و مهرهء مار در اين باب عجيب الجذبست و بايد بعد از چسبيدن مهره شير بر او ريخت و تا شير بسته شود تكرار ريختن آن نمود چون شير منجمد نگردد و مهره بيفتد علامت نجاتست
و در بعضى قطع آن عضو لازمست اگر عضو ممكن القطع باشد مانند دست و پا و اطراف بدن
و داغ كردن موضع گزيده بسيار نافع است
و تدبير سموم مشروبه و ملذوعه كه معلوم بوده باشد مذكور خواهد شد
اما تدبير انچه معلوم نبوده باشد کلى آنست كه اگر مشروبه باشد در حالي كه اندك تغير ظاهر گردد و به آب گرم و روغن گل سرخ و يا روغن گاو و مطبوخ شبت و آب نمك و عسل و بوره مكرر قى كند
و اگر باعث غشى و خفقان و اختلاط عقل گردد حقنه كنند
و ادويهء ترياقيه آنچه مقدور باشد بدهند
و هرگاه به التهاب و حرارة و تشنگى مفرط بوده باشد علامت حرارة سم است در اين صورت روغن گل سرخ و روغن بنفشه و لعاب بزرقطونا و شير تازه و دوغ و ماء الشعير با شكر و قرص كافور و آب يخ و امثال آن از مبردات شرباً و ضماداً نافع است
و مكرر بايد به موضع دردناك و حوالى دل صندل و كافور و كاهو و خيار و طحلب را سرد كرده ضماد نمود
و اگر علامت برودت ظاهر گردد مثل بي حسى اعضا و سردى بدن و عرق سرد و تشويش عقل و تيرگى رخسار در اين صوت مثروديطوس و ترياق حارة و پياز و سير و جنطيانا و حلتيث و جدوار و امثال آن بايد داد
و لخلخهاى حاره مانند عرق فته و عرق بهار و جند و امثال آن و استعمال نمودن
و حقنه با وجود خشكى طبع به مطبوخ و فودنج و شير و ترنجبين و بورهء ارمنى و روغنهاى حاره بايد كرد
و اگر علامة ثقل و يبوسته ظاهر گردد مثل بر آمدگى شكم و درد امعا احتباس بول و طبع و تهوع و خشكى دهن در اين صورت حقنه به مسهلات قوى مثل سناء مكى و بسفايج و لعاب حلبه و شير تازه و حلتيث و مقل و سكبینج و شكر سرخ و بوره امثال آن بايد نمود
و اگر قدرت بر شرب داشته باشد ادويه مسهله و بعد از آن ادويهء ترياقيه بدهند مانند شير و شكر و گوشتابى كه ادويهء مناسبه به آن طبخ يافته باشد
و اگر قوتش ساقط شده يا غشى يا بيهوشى و عرق سرد و گشتن سياهى چشم باشد فم معدهء او را به قوة تمام بمالند و باد در دهنش بدهند و ادويهء قلبيه بر روى سينه او مكرر طلا كنند و انچه در علاج غشى مذكور است به عمل آورند
و اگر به اسهال مفرط و پيچش باشد تدبير او به دادن روغنها و لعابها كنند و بعد از آن ادويهء قلبيه و ترياقاة را با آب ميوهاى قابض و رب به و سيب و ليمو و دوغ داغ كرده و امثال او بايد داد
و هر گاه سم ملذوعه باشد به دستورى كه گذشت بعد از بستن موضع و حجامت و مكيدن از ترياقاة مذكوره بدهند
و دو مثقال تخم نارنج كه مقشر كرده باشند و تخم ليمو و ترنج بغايت مفيد
و اين دوا به جهة سموم مشروبه و ملذوعه مشترك النفع است مغز گردكان سى مثقال نمك برگ سداب خشك از هر يك پنج مثقال دانه ترنج مقشر ده مثقال انجير كوبيده به قدريكه اجزا را خمير كند قدر شربتش تا ده درهمست.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص266-267

توسط **pejuhesh234** » دوشنبه آپريل 08, 2013 10:14 pm

تحفه حکیم مومن:

ترياق الطين
كه به دستور مشترك النفع است به اين صفت است
طين مختوم و اگر نباشد خاك صوفى حميد يا خاك داغستان با مساوى او حب الغار به روغن گاو چرب كرده به وزن ادويه عسل بسرشند و دو درهم او را بنوشند
و هر گاه علامات زيادتى خون در مسموم ظاهر باشد فصد بغاية نافع است و
ساير ادويه مشترك النفع است كه سابقا مذكور شد.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص267

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 9:42 pm

تحفه حکیم مومن:

در مداواى سموم مشروبهء كه معروف باشد
و در اين فصل بيان مداواى بعضى از آن كه مشهور است مذكور میشود
و غير مشهور را استنباط مزاج ان از تشخيص ثالث بايد نمود بحسب اعراض و علامات هر يك به مداواى مشهورهء آن قسم بايد عمل كرد چه اكثر آن را علاج به يك طريق است

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص267

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 9:45 pm

تحفه حکیم مومن:
بیش

قدرحبهء او در عرض دو سه ساعت مهلك است
و او را سريع الاثرتر از سم افعى دانسته‌اند
و علامت آن ورم زبان و سدر و دوار و درد سر و بر امدگى حدقه و غشى پى در پى است
و علاج او قى مكرر است به مطبوخ تخم شلغم و روغن گاو
و اگر نارجيل بحرى بهم رسد بهتر از همه مقيياتست
و بعد از آن شرب فادزهر سبز و زرد خالص است
براى محمد بن زكريا و اكثر اطبا بيخ كبر را فادزهر او دانسته‌اند
و دواء المسك حار را در اين باب قويتر از ترياق فاروق میدانند
و جدوار را اثر عظيم است.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص267

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 9:48 pm

تحفه حکیم مومن:

قرون السنبل
از لوازم شرب او بول الدم و سياهى زبان و اعراض سرسام است
و در غايت حرارة
و مداواى او بعد از قى شرب يك مثقال كافور با گلاب
و اشاميدن دوغ سرد كرده و آب ميوهاى سرد است مثل انار و سيب ترش و آب خيار و ماء الشعير و آب عنب الثعلب و امثال آن
با جلاب و ضمادات بارده مثل صندلين و كافور
و شياف ماميثا و گل ارمنى و آب خيار و كدو و كاسنى و امثال آن.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص267

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 9:50 pm

تحفه حکیم مومن:

مرارة النمر
زهرهء پلنگ تا سه ساعت كشنده است به قى سبز
و از سمومات حاره
و مداواى او به دستور قرون السنبل است
و پنير مايهء آهو را ترياق آن دانسته‌اند ... كافور را.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص267

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 9:52 pm

تحفه حکیم مومن:

مرارة الافعى
در سميت مانند بيش است
و مداواى آن به دستور آن و با روغن قى مكرر كردن انفع است
و شرب گوشتاب مرغ با قدرى مشك مفيد است
و ادويهء مشترك النفع كه قبل از اين مذكور شد در جميع سموم نافعند.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص267

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 9:54 pm

تحفه حکیم مومن:

مرارة كلب الماء
قدر يك عدس آن بعد از هفت روز كشنده است
و ترياق او پنير مايهء خرگوش و روغن گاو و جنطيانا و دارجينى است.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص267

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 9:56 pm

تحفه حکیم مومن:

دنبالهء گاو كوهى
مورث غشى شديد و كربست
و ترياق او بعد از قى كردن با روغن گاو آب نيم گرم
و ترياقات مشتركة النفع مذكوره
و فندق و پسته و فيلزهرج كه در يك روز چهار مرتبه و هر مرتبه يك مثقال بدهند.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص267

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 9:58 pm

تحفه حکیم مومن:

عرق الدّابه
مورث ورم روى و سبزى او
و خناق و عرق بسيار و بدبوئى آن است
و دواى او بعد از قى با ماء العسل شرب مى پخته و روغن گل سرخ است كه مكرر بنوشند
و ترياق الطين مذكور شد.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص267

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 10:01 pm

تحفه حکیم مومن:

ارنب بحرى
از سموم حاره
و اگر نكشد مورث سلّ است
و اعراض او درد معده و ضيق النفس و قى مفرط و عسر بول و عرق بد بوى و نفث الدم است
و مداوى آن آب خيار شنبر و شير الاغ و زنان و آب برگ خطمى و سرطان نهريست
و بعد از تسکین عوارض خوردن حب خربق سياه و غاريقون و كثيرا و رب سوس بالسويه بقدر درهمى با جلّاب.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص267

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 10:09 pm

تحفه حکیم مومن:

ذراريح
كه بتركى الاكلنگ نامند
از سموم حاره
و علامت او مانند اعراض ارنب بحرى
و با التهاب و اختلاط عقل
و مداواى آن مانند ارنب بحرى
و قى كردن با آب گرم و روغن گل سرخ
و شربت شيرهء تخم خرفه و خيار و لعابها و شير زنان
و جهة احتباس بول جلوس در طبيخ خطمى
و چكانيدن روغن گل با سفيدهء تخم مرغ در احليل
و تغذيه به روغن بادام و نان ميده و پالوده و انجير خشك و هريره از آرد گندم و شكر و روغن بادام
و مداواى خوردن وزغه و حربا و تخم حربا به دستور مذكور است
و ترياقات مذكوره و دواء المشك و مثروديطوس
و ترياق اربعه مانند بلادر و جند سياه و امثال آن مورث احتراق و جنون و وسواس و التهاب معده و تشنگى مفرط اند
و مداواى آن شرب شير و دوغ و گوشتابهاى چرب و شيرهء تخمهاى سرد مثل خرفه و استنشاق روغن كدو و بنفشه و چرب كردن سر به روغنهاى مرطبه و مغز گردكان فادزهر بلادر است.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص267

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 10:18 pm

تحفه حکیم مومن:

خوردن
خون گاو و بستگى شير و خون در معده مورث كرب و اضطراب شديد
و غثيان عنيف و درد
احشا و عسر النفس و كزاز و احتباس بول و طبع است
و مداواى آن حقنه و پنير مايه شربت حيوانات با سركه و حلتيث و بوره و فلفل با سركه تا رفع انجماد آن نمايد
و در اين قسم مواد قى جايز نيست مگر در شير فاسد
و جوارش عود و مضغ مصطكى و ماء العسل در اين باب مفيد است.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص267-268

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 10:28 pm

تحفه حکیم مومن:

يتوعات وحب السلاطين و امثال آن
از ادويهء حارهء مسهله
مورث التهاب و غثيان و اطلاق بسيار و پیچش است
و مداواى آن دوغ و اشياء باردهء قابضه است بعد از قى
و در معالجات كليه مذكور شد مانند روغنها و لعابها و ربوب قابضه.

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص268

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 10:32 pm

تحفه حکیم مومن:

اما اشياء باردهء مخدره
مثل افيون و بزر البنج و شوكران و لفاح و تانوره
و امثال آن مورث خارش بدن
و مداواى آن قى كردن با ماء العسل و نمك و بورهء ارمنى و سكنجبين و روغنها است
و شرب شراب با حلتيث و دار چينى و فلفل و جند
و طبيخ نانخواه و نارجيل دريائى و ترياق كبير
و حقنهاى تند و سركه با صعتر و افسنتين و روغن گلسرخ
و شرب سير و گردكان
و تدهين بدن و دماغ به روغنهاى حار مانند روغن ناردين و سوسن
و استشاق جند و حلتيث نافع است
و اگر مساوى افيون مشروبه جند خورده شود در رفع مضرت افيون از مجرباتست
و مداواى خوردن بزرقطوناى كوفته و آب گشنيز بعد از قى و حلتيث و شراب و شربت افسنتين كافى است
و در مداواى فطر و كماة و امثال آن مانند ماهی سرد شده كه در موضع نمناك مانده باشد
بعد از قى كردن معاجين حاره مثل فلافلى و كمونى و زراوند و صعتر و امثال آن مفيد است

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص268

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 10:36 pm

تحفه حکیم مومن:

اما اشياى مسددهء ثقيله
مانند مرداسنگ و اجرام معادن و مرگ موش و شنجرف و زیبق و امثال آن
مورث احتباس طبع و نفخ شكم
و درد احشا و در بعضى بول الدم
و در اكثر احتباس بول و ورم عانه و قرحهء امعاست
و گاه است كه باعث اطلاق مفرط گردد
و مداواى آن قى و با وجود احتباس طبع حقنهاست و ناردين با سرگين كبوتر و شراب بغايت نافع است
و طبيخ انجير و تخم كرفس و زوفا و افسنتين و ترنجبين و مسهلات و كوشتابهای چرب بايد داد
و در زیبق مقتول و مصعد بعد از حقنه و مسهل و شرب ماء العسل مداواى سحج بايد نمود

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص268

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 10:38 pm

تحفه حکیم مومن:

و زرنيخ و آهك و زنجار و صابون و امثال آن
مورث قرحهء امعا و پيچش و خشكى دهان و بول الدم و درد معده است
و گاهست كه اهك به بول رفع می شود
و مداواى آن بعد از قى
خوردن جلاب و آب گرم و شرب طبيخ تخم كتان و خبازى و تخم مرو و تخم تره تيزک است
و به دستور آب برنج و شير و گوشتابهاى چرب
و انچه در ارنب بحرى مذكور شد بغايت نافعست

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص268

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 10:40 pm

تحفه حکیم مومن:

شواى مغموم
كه گوشتهاى پخته و كباب را در حين گرمى مفرط بپوشاند كه بخار او دفع نشده سرد گردد
اكل آن باعث سدر و دوار و هيضه و بيهوشى
و مداواى آن قى و بعد از آن سكنجبين سفرجلى و شراب و مقويات معده است
و منع خواب و حمام لازمست
و هر گاه باعث قى و غثيان شديد و اسهال مفرط گردد به علاج هيضه مبادرت كنند

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص268

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 10:42 pm

تحفه حکیم مومن:

زاج و شب و نمك تلخ و شوره و امثال
آن مورث سرفهء شديد و علل شش و سلّ است
و مداواى آن به روغن تازه و شكر و لعابها و شير و امثال آنست

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص268

توسط **pejuhesh234** » سه شنبه مه 07, 2013 10:46 pm

تحفه حکیم مومن:

سفيداب و حبسين و كج و امثال آن
مورث قولنج قوى و خناق و خشكى دهان و بر آمدگى شكم است
و مداواى آن شرب ماء العسل است با آب خطمى تازه و خبازى و لعاب تخم كتان و روغن بادام
و اسهال نمودن به دو دانک محموده با جلّاب و به ساير مسهلات
و هر گاه منجر به سحج گردد به علاج آن مبادرت نمايند
و در جميع سموم انچه در كليهء ان مذكور شد مراعات بايد نمود
و ميل هر يك به هر جهتى كه باشد به آن جهة دفع بايد كرد
و امالهء آن از عضو شريف به عضو خسيس شرط است

کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص268

سموم و زهرها

سموم و زهرها

علائم و نشانه های بیماری از نگاه طب کهن

نگرش کهن و اسلامی به بیماری

درمان بیماری از دیدگاه طب کهن

قانون علاج همه زهرها طبق نسخه خفی اعلایی

تدابیر منع تاثیر سموم

تدابیر مشترکه سموم

ترياق الطين

در مداواى سموم مشروبهء كه معروف باشد

بیش

قرون السنبل

مرارة النمر

مرارة الافعى

مرارة كلب الماء

دنبالهء گاو كوهى

عرق الدّابه

ارنب بحرى

ذراريح

خوردن

يتوعات وحب السلاطين و امثال آن

اشياء باردهء مخدره

اشياى مسددهء ثقيله

زرنيخ و آهك و زنجار و صابون و امثال آن

شواى مغموم

زاج و شب و نمك تلخ و شوره و امثال

سفيداب و حبسين و كج و امثال آن

چه کسي حاضر است ؟