سرطان روده بزرگ

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علائم این بیماری ممکن است شبیه به سایر علائم نظیر عفونت ها، بواسیر و بیماری‌های التهابی روده باشد. بنابراین مراجعه به پزشک به منظور ارزیابی بهتر، لازم و ضروری می‌باشد.

علایم شایع :

بدون‌ علامت‌ در مراحل‌ اولیه‌ (اغلب‌)

دفع‌ مدفوع‌ خونی‌ یا سیاه‌رنگ‌

درد كرامپی‌ شكم‌ (دل‌پیچه‌)

احساس‌ پری‌ شكم‌

كم‌ خونی‌

از دست‌ رفتن‌ كنترل‌ مدفوع‌ (گاهی‌)

تغییر در اجابت‌ مزاج‌ به‌ صورت‌ اسهال‌، یبوست‌ یا باریك‌ شدن‌ قطر مدفوع‌

استفراغ

ضعف و خستگی

یرقان و زردی پوست یا سفیده چشم

در بعضی از موارد ممکن است فرد مبتلا به سرطان بوده اما هیچگونه علامتی نداشته باشد. بنابراین غربالگری در افراد پر خطر مثل افراد بالای ۵۰ سال ضروری می‌باشد.

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری:
سرطان‌ روده‌ بزرگ‌ ـ large intestine cancer

روده بزرگ از اعضای دستگاه گوارش است که از آپاندیس شروع شده و به راست روده یا رکتوم ختم می شود و به شکل یک علامت سوال بزرگ روده کوچک را احاطه می کند. وقتی ما غذا می خوریم، مواد مغذی و مفید قبل از رسیدن به روده بزرگ جذب شده و مابقی به عنوان مواد زائد وارد روده بزرگ شده و در آنجا تخمیر و سرانجام دفع می شوند. هر چه این مواد بیشتر در روده بزرگ بمانند، آب بیشتری از دست داده و دفع آنها سخت تر می شود.

سرطان روده بزرگ، سومین سرطان شایع در دنیا بوده و دومین سرطان کشنده پس از سرطان ریه محسوب می شود. مرگ ناشی از این سرطان 11 درصد مرگ و میر ناشی از کل سرطان ها است. اما خوشبختانه اگر این سرطان زود شناخته شود، یکی از قابل درمان ترین سرطان ها است. سرطان روده معمولا با ایجاد برآمدگی هایی به نام پولیپ در دیواره روده به وجود می آید. پولیپ ها خیلی شایع هستند، ولی بیشتر آنها به سرطان تبدیل نمی شوند ، حتی اگر پولیپ های مشکوک زود تشخیص داده شوند، قابل درمان هستند.

فاکتورهای موثر در ابتلا به سرطان روده بزرگ

- سن : معمولا افراد بالای 60 سال به این بیماری مبتلا می شوند. البته این بیماری می تواند جوان ترها را نیز مبتلا سازد.

- سیگار: سیگار کشیدن خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهد.

- مشروبات الکلی: افرادی که مرتب از مشروبات الکلی استفاده می کنند، خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهند.

- نوع غذا : رژیم غذایی پر چرب، پرگوشت و کم فیبر در ابتلا به بیماری موثر است.

- عوامل وراثتی: سابقه فامیلی از عوامل موثر بروز این بیماری است.

انواع سرطان های روده
سرطان روده بزرگ را می ‌توان به سه نوع تقسیم كرد:

نوع منفرد (Sporadic): كه حدود 70 تا 80 درصد سرطان روده را تشكیل می‌ دهد. در این نوع سرطان، سابقه مشخصی در بستگان بیمار از نظر ابتلا به سرطان روده و یا سایر سرطان‌های مرتبط وجود ندارد و فرد به ‌صورت اسپورادیك (موارد تك گیر) به بیماری دچار می شود. این فرم اغلب در افراد بالای سن50 سال مشاهده می‌ شود.

در این نوع سرطان، سن و عوامل محیطی نقش مهم تری نسبت به عوامل ژنتیكی ایفا می‌ كنند. غربالگری برای این نوع سرطان از سن 50 سالگی در تمامی افراد شروع می ‌شود كه این غربالگری نقش عمده‌ای در شناسایی بیماران در مراحل اولیه بیماری و كاهش میزان مرگ و میر آن داشته است.

نوع ارثی : حدود 5 تا 10درصد از سرطان‌ها را تشكیل می ‌دهد كه در این فرم ژن فرد، نقش بسیار مهمی در ابتلای وی به بیماری ایفا می ‌كند. شایع‌ترین سندرم ارثی شناخته شده سندرم لینچ ((Lynch syndrome است که دو نوع آن وجود دارد:

سندرم لینچ یك : معمولاً در فامیل فرد بیمار، سرطان روده شایع است.

سندرم لینچ دو : علاوه بر سرطان روده، تومور تیروئید، رحم، تخمدان و سینه در افراد فامیل شایع است كه تا 80 درصد این افراد به سرطان دچار می ‌شوند.

نوع خانوادگی: امروزه مشخص شده كه سرطان روده در بعضی خانواده‌ها بیش از حد طبیعی مشاهده می‌ شود. بر اساس مطالعات اپیدمیولوژی، میزان خطر ابتلا به سرطان روده در افراد فامیل درجه یک بیمار، به 6/1 تا 8 برابر افزایش می ‌یابد. در حال حاضر اخذ شرح حال و تاریخچه فامیلی از اقدامات بسیار مؤثر برای تعیین میزان خطر ابتلا به سرطان روده در افراد فامیل است. این نوع از سرطان‌ها در حدود 10 تا20 درصد كل موارد سرطان روده را شامل می‌ شود.


علل بیماری :
نامشخص‌ عوامل‌ ژنتیكی‌ و محیطی‌ هر دو در ایجاد آن‌ ممكن‌ است‌ دخالت‌ داشته‌ باشند.

عوامل افزایش دهنده خطر :
۱. سن‌ بالای‌ 40 سال‌
۲. كولیت‌ اولسرو و برخی‌ اختلالات‌ مزمن‌ دیگر لوله‌ گوارش‌
۳. رژیم‌ غذایی‌ نامتناسب‌ به‌ صورت‌ كم‌ فیبر و پرچربی‌
۴. سابقه‌ پولیپ‌های‌ راست‌ روده‌
۵. سابقه‌ خانوادگی‌ پولیپ‌های‌ راست‌ روده‌ یا سرطان‌ روده‌ بزرگ‌

پیشگیری :
مصرف‌ رژیم‌ غذایی‌ پرفیبر و كم‌چربی.‌اگر شما در گروه‌ پرخطر از نظر احتمال‌ ابتلا به‌ این‌ بیماری‌ قرار دارید، به‌ طور سالیانه‌ جهت‌ معاینه‌ فیزیكی‌ و بررسی‌ كولون‌ و راست‌روده‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نمایید. اگر شما هر یك‌ از عوامل‌ خطرساز ذكر شده‌ در بالا را دارا هستید، از داروخانه‌ یك‌ كیت‌ تشخیصی‌ جهت‌ شناسایی‌ خون‌ در مدفوع‌ تهیه‌ كنید. وجود خون‌ در مدفوع‌ را هر دو ماه‌ یك‌ بار بررسی‌ كنید. كیت‌های‌ دارای‌ كاربرد آسان‌ برای‌ استفاده‌ در منزل‌ در این‌ زمینه‌ در دسترس‌ است‌.

عوارض احتمالی :
گسترش‌ تومور به‌ سایر نواحی‌ بدن‌ و سرانجام‌ مرگ،‌ عوارض‌ مربوط‌ به‌ جراحی‌ (عفونت‌، پنومونی‌، آبسه‌).

فعالیت :
خودداری‌ از ورزش‌ها یا فعالیت‌هایی‌ كه‌ ممكن‌ است‌ به‌ سوراخ‌ تعبیه‌ شده‌ در شكم‌ برای‌ كولوستومی‌ را آسیب‌ برساند. فعالیت‌های‌ طبیعی‌ خود، شامل‌ مقاربت‌ جنسی‌ را هرچه‌ سریع‌تر پس‌ از جراحی‌ می‌توانید از سر بگیرید.
كولوستومی‌ نباید مانعی‌ برای‌ مقاربت‌ در نظر گرفته‌ شود.

رژیم غذایی :
مصرف‌ رژیم‌ پرفیبر و كم‌چربی‌. خودداری‌ از مصرف‌ غذاهای‌ تولیدكننده‌ گاز روده‌ (كلم‌، لوبیا، پیاز) ممكن‌ است‌ به‌ تخفیف‌ علایم‌ كمك‌ كند.

در این شرایط به پزشک خود مراجعه فرمایید :
اگر شما یا یكی‌ از اعضای‌ خانواده‌ تان دارای‌ علایم‌ سرطان‌ روده‌ بزرگ‌ به‌ ویژه‌ خونریزی‌ از مقعد یا تغییر قابل‌ توجه‌ اجابت‌ مزاج‌ به‌ مدت‌ پیش‌ از 7 روز باشید. بروز علایم‌ كم‌خونی‌ (خستگی‌، رنگ‌ پریدگی‌ و تندی‌ ضربان‌ قلب‌).

[pejuhesh234]

آزمایشاتی که انتهای روده بزرگ ( رکتوم ) و یا بافت روده بزرگ و یا خون در مدفوع را بررسی می کند در تشخیص و یافتن سرطان روده بزرگ مورد استفاده قرار میگیرند :

-تست خون نهفته در مدفوع :

نمونه کمی از مدفوع که درمحفظه ای قرار می گیرد به دکتر یا آزمایشگاه تحویل داده می شود . این تست خون نهفته در مدفوع را آزمایش می کند .

-معاینه مقعد توسط انگشت دست ( توسط پزشک ) پزشک و یا پرستار پس از پوشیدن دستکش و آغشتن آن به ژل مخصوص انگشت را داخل مقعد بیمار کرده و بدنبال توده یا نقاط غیر طبیعی میگردد و از مدفوع بدست آمده آزمایش خون نهفته بعمل می آورد .

- تنقیه باریم :

روشی که در آن با ریم مایع به داخل روده بزرگ از طریق مقعد تنقیه میگردد با ریم یک فلز سفید نقره ای است که در تصویر دستگاه گوارش پائینی توسط اشعه ایکس کمک کننده است .

- سیگموئیدوسکوپی :

دستگاهی است که توسط آن دکتر ( لوله نازک نوری ) انتهای روده بزرگ را برای یافتن پولیپ ، تومور و یا نقاط غیر طبیعی مورد آزمایش قرار میدهد اگر در حین آزمایش پولیپ و یا بافت غیر طبیعی یافت شود پزشک می تواند آنها را بردارد و جهت آزمایش بهتر از میکروسکوپ استفاده نماید .

- کولونسکوپی :

بررسی سراسری داخلی روده بزرگ توسط کوئونکسوپ ( لوله نازک نوری ) که از مقعد وارد می شود اگر در طول آزمایش پزشک پولیپ و یا نقاط غیر طبیعی یافت شود جهت آزمایش توسط میکروسکوپ برداشته خواهد شد .

- نمونه برداری ( بیوپسی ) :

برداشتن سلولها و یا بافت ها جهت آزمایش در زیر میکروسکوپ

* فاکتورهای مخصوصی در انتخاب درمان و پیش آگهی ( شانس بهبودی ) تاثیر دارد :

انتخاب درمان ها و پیش آگهی ( شانس بهبودی ) بستگی به مرحله بندی سرطان ( آیا سرطان فقط لایه داخلی پوششی روده بزرگ یا تمام ضخامت روده بزرگ یا به سایر نقاط بدن گسترش یافته باشد ) و همچنین وضعیت سلامتی بیمار دارد .

سه نوع درمان استاندارد مورد استفاده قرار می گیرد عبارتند از :

جراحی :
جراحی ( برداشتن سرطان توسط عمل جراحی ) شایع ترین نوع درمان است که در همه مراحل کانسر کولون بکار می رود پزشک ممکن است سرطان را به یکی از روشهای زیر خارج نماید .

جراحی محدود و محلی :

اگر سرطان درمرحله بسیار اولیه تشخیص داده شود ممکن است عمل جراحی بدون باز کردن شکم توسط پزشک انجام شود که این از طریق عبور لوله از طریق مقعد به داخل روده بزرگ و عمل جراحی از این طریق انجام میگیرد به این طریق برداشتن ضایعه محلی می گویند . اگر سرطان در یک پولیپ تشخیص داده شود به این عمل جراحی پولیپکتومی اطلاق میگردد .

رزکسیون اگر اندازه سرطان بزرگتر باشد پزشک عمل کولکتومی ( برداشتن سرطان بهمراه مقادیری از باقت سالم اطراف آن ) را انجام میدهد سپس پزشک ممکن است آناستوموز ( دوختن دو طرف سالم روده بزرگ به یکدیگر ) را انجام دهد . معمولا پزشک غدد لنفاوی نزدیک روده بزرگ را جهت احتمال درگیری توسط سرطان بیرون آورده و در زیر میکروسکوپ آزمایش خواهد نمود .

رزکسیون بهمراه کولستومی :

اگر پزشک قادر به دوختن دو سر روده بزرگ به یکدیگر را نداشته باشد منفذی به خارج از بدن تعبیه کرده تا مواد زائد ازآن دفع گردد این روش کلستومی نامیده می شود . د ربعضی مواقع کلستومی موقتی است وتا زمانیکه روده بزرگ ترمیم شود ادامه می یابد ولی اگر تمام کولون توسط جراح برداشته شود ممکن است کلستومی دائمی شود .

اگر چه پزشک سرطان را تاجایی که امکان دارد و دردید او قرار گرفته بیرون خواهد آورد ولی گاهی به بیماران پیشنهاد شیمی درمانی پس از عمل جراحی داده می شود تا اگر سلول سرطانی باقیمانده از بین برده شود . این روش درمان مکمل نامیده می شود .

شیمی درمانی :

شیمی درمانی استفاده از داروها جهت کشتن سلولهای سرطانی است . شیمی درمانی ممکن است از طریق دهان یا از طریق تزریق وریدی و یا تزریق عضلانی باشد که به این نوع درمان ها . درمان جامع گفته می شود بدلیل اینکه داروها اول وارد گردش خون شده سپس به اقصی نقاط بدن رفته و میتوانند سلولهای سرطانی را در تمام نقاط بدن مورد تهاجم قرار دهند .

( رادیو تراپی ) پرتو درمانی :

پرتو درمانی ازطریق استفاده از اشعه ایکس و سایر پرتو ها جهت کشتن و یا کوچک کردن توده های سرطانی بکار می روند . پرتو درمانی ممکن است بصورت پرتو درمانی خارجی ( استفاده از دستگاه رادیو تراپی در خارج از بدن ) و یا پرتو درمانی داخلی باشد پرتو درمانی داخلی از طریق استفاده از رادیو ایزوتوپ های مختلف ( موادی که پرتو زا می باشند ) از طریق لوله های پلاستیکی کوچک در داخل بدن و در محل تجمع سلولهای سرطانی بکار می رود سرطان روده بزرگ ممکن است از طریق رادیو تراپی خارجی درمان گردد .

پس از درمان آزمایش خونی که در آن آنتی ژن کارسینو امبیریوینک ( CEA ) (( ماده ای در خون است که ممکن است در بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ افزایش یابد )) بهمراه سایر موارد اندازه گیری می شوند تا از عود بیماری پزشک اطلاع حاصل نماید .

[pejuhesh234]

عواقب مورد انتظار :
پیامد كلی‌ بیماری‌ بسته‌ به‌ مرحله‌ بیماری‌ در هنگام‌ تشخیص‌ متغیر است‌. بیش‌ از 50% بیماران‌ تا 5 سال‌ از جراحی‌ زنده‌ می‌مانند. این‌ تومور هرچه‌ سریع‌تر تشخیص‌ داده‌ شود شانس‌ بهبود كامل‌ آن‌ پس‌ از درمان‌ بیشتر است‌

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

جراحی :
جراحی شایعترین روش درمانی در تمامی مراحل سرطان به حساب می آید. این روش به طرق مختلف انجام شده و براساس نظر پزشک و مرحله سرطان، روشهای جراحی متفاوت می باشد.

عوارض جانبی جراحی :
عوارض جانبی جراحی به محل تومور و نوع جراحی بستگی دارد. معمولاً در چند روز اول بعد از جراحی بیمار احساس ناراحتی دارند ولی معمولاً درد با دارو قابل کنترل می باشد. مدت زمان بهبود بعد از عمل جراحی از بیماری به بیمار دیگر متفاوت است.

پرتو درمانی :
در این روش از اشعه X با انرژی بالای برای کشتن سلولهای سرطانی و کوچک نمودن اندازه تومور استفاده می شود. تولید اشعه می تواند خارج از بدن و بوسیله ماشینهای خاص یا در داخل بدن و از طریق موادی که تولید کننده اشعه هستند، صورت گیرد. پرتو درمانی به تنهائی یا همراه با جراحی و شیمی درمانی انجام می گیرد.

عوارض جانبی پرتو درمانی :
شایعترین عوارض جانبی پرتودرمانی شامل خستگی ، واکنش پوستی در محل برخورد اشعه با پوست و کاهش اشتها می باشد. بعلاوه ممکن است این روش منجر به کاهش گلبولهای سفید خونی که از بدن در برابر عفونتها محافظت می کنند شود. بعضی از این عوارض قابل کنترل و قابل درمان هستند و در بسیاری از موارد این عوارض دائمی نمی باشند.

شیمی درمانی:
این روش از داروها به منظور کشتن سلولهای سرطانی استفاده می شود. اکثر داروهای ضد سرطانی بصورت تزریق داخلی در بدن یا داخل عضلات مورد استفاده قرار می گیرند. اما بعضی دیگر نیز به فرم خوارکی قابل مصرف هستند. شیمی درمانی یک روش درمانی سیستمیک به حساب می آید به این معنا که دارو از طریق جریان خون به هر قسمتی از بدن می رود تا سلولهای سرطانی را بکشد. در این روش داروها به صورت دوره ای تجویز می شوند. یعنی دوره درمانی با یک دوره استراحت ادامه می یابد و بعد از آن از نو دروه درمانی شروع می شود. در صورتیکه سلولهای سرطانی کبد را درگیر کرده باشند،می توان دارو را مستقیماً به شریانهای تغذیه کننده کبد تزریق نمود.

بعد از آنکه جراح تمامی سلولها و بافت سرطانی را از طریق جراحی برداشت، یک دوره شیمی درمانی نیز داده می شود تا سلولهای سرطانی باقیمانده نیز در صورت وجود از بین بروند.

عوارض جانبی شیمی درمانی :
داروهای شیمی درمانی معمولاً سلولهای با سرعت تکثیر بالا را مورد هدف قرار می دهند. از آنجایی که در بدن علاوه بر سلولهای سرطانی بافتهایی نظیر سلولهای خونی، بافت پوششی سیستم گوارشی و سلولهای فولیکول مو نیز از سرعت تکثیر بالایی برخوردار هستند، لذا ممکن است این بافتها نیز مورد هدف داروهای شیمی درمانی قرار بگیرد. در نتیجه عوارض جانبی شامل : عفونتها ، خستگی، ریزش موی موقتی، زخمهای دهانی و یا سایر علایم است.

از جمله مهمترین عوارض جانبی داروهای شیمی درمانی کاهش کلی سلولهای خونی می باشد. از آنجایی که داروهای شیمی درمانی مغز استخوان را به شدت تحت تأثیر قرار می دهند، ممکن است کم خونی (بصورت کاهش انرژی انجام کارها)، کاهش پلاکتهای خونی ( بصورت خونریزی) یا کاهش گلبولهای سفید ( بصورت افزایش استعداد ابتلا به عفونتها ) ایجاد شود.

معمولاً همه کسانی که از این روش درمانی استفاده می کنند به تمامی این علائم مبتلا نمی شوند. به علاوه در طی دوره استراحت و بعد از قطع درمان تمامی این علایم برطرف می شوند.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.