اوعاج مفاصل و نقرس گرم

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علامت آن

اگر ماده گرم باشد، آن عضو سرخ بود و گرم.

[pejuhesh234]

سبب اين علت، ضعيفي عضو دردمند باشد و بسياري ماده و فراخي منفدها و رگها.

[pejuhesh234]

علاج آن
اگر ماده خوني باشد، نخست رگ زنند، لكن اندر " اوجاع مفاصل" ، رگ اكحل زنند از هر دو دست ، و اندر " نقرس" و درد اندامها فروسوتر رگ باسليق زنند، از آن جانب كه درد باشد ، و شربتهاي خنك دهند، پس داروئي مسهل دهند، و اگر به مسهل، دفع توان كرد و اندر قاروره نضج پديدآيد، دفع كنند و موضع دردمند را اندر آب گرم يا فاتر يا سرد نهند، تا دردمي آرامد. و داروي مسهل يا سورنجان و سنامكي (1) و قتطوريون دهند هرسه، يا آنچه مشاهدت واجب كند.

اما خاصيت سورنجان آنست كه خلط سرد را ب " = اسهال" از مفاصل دفع كند ومنفذها و رگها را قوت دهد، تا خلطي ديگر اندر منفذها گذر نتواندكرد و به مفاصل باز نتواند ريخت. و بيشتري داروها اگرچه خلط را دفع كنند، منفذها را گشاده بگذارند، و اخلاط ديگر هم در آن منفذها بجاي باز شود. لكن سورنجان با آن خاصيت، معده را زيان دارد، آنرا با داروهاكه معده را قوت دهد، بكار بايد داشتن، چون زيره و زنجبيل و صبر وبلبل و با سقمونيا بايد داد، تا " اسهال" به قوت باشد. و بسيار خوردن سورنجان، عضله ها (×عصبها) را سخت كند. بدين سبب، هرگاه كه بسيار خورده شود، مفاصل را نرم بايد داشت به موم روغن و پيه بط (+و پيه مرغ) و مانند آن. و از پس داروي مسهل ب " ادرار بول" مشغول بايد بودن، تا ماده " اوجاع مفاصل" از رگها پاك كنند (2).

1 ـ سناء مكي:) Trne Mekka Sema شليمر) 0
2ـ توضيح لازم: در نسخه مجلس، از " واجب كند" تا " عرق النساء" چنين آمده است: "و بعد از مسهل به ادرار بول مشغول باشند كه ماده اوجاع مفاصل بدان پاك شود و ضماد نخست رادع برنهند، پس مركب پس محلل. و اگر ماده صفراوي باشد استفراغ به ماده هليله زرد و تمرهندي كند وتكميد و شربت لايق آن سازند. اوجاع مفاصل و علامتها عضو دردمند همرنگ تن باشد و گرم نباشد و گراني كند، علاج قي فرمايند و ماءالاصول دهندبا روغن بادام تلخ و روغن بيد انجير و گلنگبين و استفراغ به حب سوريجان و حب شيطرج و حب منتن كند. و طعام نخودآب شورباي گنجشك ومانند آن و ضماد از اين نوع سازند. صفت ضماد، حضض بشرابسايند و طلاكند و سرگين گاو ضمادي نافع است. و مقل و جاوشير و پيه گداخته ضمادي محلل است" 0


به اضافه مسهل نافع و مسهلی دیگر و ضماد رادع مربوط به معالجه اوعاج مفاصل و نقرس گرم

[pejuhesh234]

صفت مسهل نافع:
سورنجان يك درم، بوره نان، (1)(+بوزيدان يك درم) ماهي زهره دو دانگ، تربد درمسنگي و نيم، زنجبيل و زيره كرماني و سقمونيا از هر يكي، دانگي و نيم، بوزيدان يك درم، مقل دانگي، حب كنند و بدهند. اين جمله، يك شربت باشد، اندر يك وقيه (×دو وقيه) جلاب.


1 ـ بوزيدان: داروئي كه در فربهي استعمال كنند (ناظم الاطباء) ، داروئي است كه از آورند و به عربي مستعجل خوانند وبه جهت فربهــي استعمال كننــــد000 (از برهان و آنندراج ماخوذ از دهخدا) 0 در شرح اسماءالعقار در برابراين كلمه آمده است " نامعين" 0

[pejuhesh234]

صفت مسهلي ديگر:
سورنجان و هليله زرد و تربد از هر يكي چهار(×دانگي و نيم) دانگ، و شحم حنظل و سقمونيا از هر يكي، دانگ نيم، مصطكي و انيسون از هر يكي، دانگي، كتيرا نيم دانگ، مقل دانگي حب كنند و بدهند ، و از پس مسهل، ب " ادراربول" مشغول باشند، كه " اوجاع مفاصل" بدان پاك شود.

اما داروي مسهل را تركيب چنان بايد كرد كه صفرا و بلغم را دفع كند. اگر استفراغ بلغم تنها كند، در حال سودمند باشد. لكن ديگر باره صفرا بجنبد و رطوبتي ديگر بگذارد و بدان عضو باز آورد و ضمادها رانخست " رادع" برنهند پس " مركب" و پس " محلل" 0

[pejuhesh234]

صفت ضماد رادع (1)
بگيرند: طحلب و بزرقطونا، به سركه تر كنند و برنهند. و يا بگيرند: سماق و نارپوست و پست جو و به شراب (×به شير) بسرشند و برنهند. و اگر درد صعب بود، بگيرند: زعفران و افيون راستا راست و بشيربسايند و با موم روغن بسرشند و طلي كنند، و لوبيا در آب بريزند و بكوبند و ضماد كنند، تحليل كند، و درد بنشاند و آماس ببرد.

و اگر ماده صفرائي باشد، استفراغ به مطبوخ هليله زرد و خرماي هندي و تكميد كنند و شربت لايق آن سازند.

1 ـ رادع: چيزي كه ماده علت را باز گرداند (ذخيره خوارزمشاهي ازدهخدا) 0