بواسیر(هموروئید)

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علایم‌ شایع‌ :
*خونریزی‌. امکان‌ دارد خون‌ قرمز روش‌ به‌ صورت‌ رگه‌هایی‌ در اجابت‌ مزاج‌ دیده‌ شود یا به‌ دنبال‌ اجابت‌ مزاج‌، خون‌ به‌ مقدار کم‌ و به‌ مدت‌کوتاهی‌ چکه‌ کند.
*درد، خارش‌ یا ترشح‌ مخاطی‌ پس‌ از اجابت‌ مزاج‌
*وجود یک‌ برجستگی‌ در مقعد
*احساس‌ این‌ که‌ پس‌ از اجابت‌ مزاج‌، راست‌ روده‌ به‌طور کامل‌ تخلیه‌ نشده‌ باشد (این‌ حالت‌ تنها در مورد بواسیر بزرگ‌ دیده‌ می‌شود).
*التهاب‌ و تورم‌
*ترشح مواد بلغمي و تحريک اطراف مقعد

افرادی که به این بیماری مبتلا گشته اند، معمولاً حین عمل دفع دچار خونریزی، خارش، درد و ناراحتی در ناحیه مقعد می شوند. در موارد شدید، بواسیرهای داخلی ممکن است از دهانه ی مقعد بیرون بیایند، و بواسیرهای خارجی لخته های خونی ایجاد خواهند کرد.

بواسيرها ممكن است افتادگي پيدا كنند (به بيرون لغزيدن) و از طريق مقعد بيرون بزنند. درد در طي حركات روده يا بعد از تحرك بواسيرها اتفاق مي‏افتد. در خيلي از موارد علايم در عرض چند روز فروكش مي‏كند. اگر علايم تداوم داشته باشند بهتر است با پزشكتان تماس بگيريد.

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری:
انگلیسی=(Hemorrhoid)

بواسیر عبارت‌ است‌ از سیاهرگ‌های‌ گشادشده‌ ( واریسی‌) در راست‌ روده‌ یا مقعد. بواسیر ممکن‌ در مجرای‌ مقعدی‌ (بواسیر داخلی‌) یا در مدخل‌ مقعد (بواسیر خارجی‌) واقع‌ شده‌ باشد. بواسیر ممکن‌ است‌ سال‌ها وجود داشته‌ باشد اما تنها با وقوع‌ خونریزی‌ بدان‌ پی‌برده‌ شود.

2/5 سانتي متر انتهايي کولون (روده ي بزرگ)، کانال مقعدي ناميده مي شود. کانال مقعدي با شبکه اي از وريدهاي کوچک که درست زير پوست هستند. پوشيده مي شود. فعاليت هاي معيني، از قبيل زور زدن براي بيرون راندن مدفوع (به خصوص موقع يبوست) يا نشستن طولاني مدت، ممکن است باعث بزرگي اين رويدها بشود.
اين وريدهاي بزرگ شده لايه هاي متورم بافتي را درست مي کند که ما آنها را بواسير مي ناميم. مدفوع سخت ممکن است بواسير را بيشتر تحريک کرده و آنها را از کانال مقعدي بيرون براند.
بواسير شايعترين بيماري مقعد است. در حقيت، احتمالاً نيمي از افراد تا سن 50 سال، بواسير را تجربه مي‏كنند. بواسيرها وريدهايي در ناحيه مقعدي هستند بهر علتي فشار بيش از حد به پايين راست روده و ناحيه مقعدي وارد شود به طور غيرطبيعي اين وريدها متورم مي‏شوند. فشار زيادي مي‏تواند به علت زور‏زدن براي دفع مدفوع، اكثراً در اثر اسهال مزمن و كمتر بعلت يبوست، حاملگي، پيري يا علل ديگر باشد. بواسيرهاي خارجي به صورت توده نرم و متورم يا و تودة سفت در اطراف ناحيه مقعدي ظاهر مي‏شوند بواسيرهاي داخلي در داخل كانال مقعدي ايجاد مي‏شوند.

علل‌ :
وارد آمدن‌ فشار مکرر به‌ سیاهرگ‌های‌ مقعد یا راست‌ روده‌
عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر
رژیم‌ غذایی‌ بدون‌ فیبر
نشستن‌ یا ایستادن‌ به‌ مدت‌طولانی‌
چاقی‌
یبوست‌
کم‌شدن‌ تون‌ عضلانی‌ در سنین‌ بالا
جراحی‌ راست‌ روده‌ یا پارگی‌ مجرای‌ تناسلی‌ به‌ هنگام‌ زایمان‌ و دوختن‌ آن‌
بیماری‌ کبدی‌
سرطان‌ روده‌ بزرگ‌
لواط‌
بالا بردن‌ فشار خون‌ در سیستم‌ سیاهرگی‌ دستگاه‌ گوارش‌
ورزش نکردن
ورزش خيلي سنگين
سرفه مزمن
عادات بيرون روي نادرست (از قبيل زورزدن براي دفع مدفوع يا نشستن بر روي دستشويي براي مدت طولاني) است.
خيلي از خانم ها در طي حاملگي دچار هموروئيد مي شوند.

انواع مختلف بواسیر
همه ی ما در قسمت مقعد، رگ های بواسیری داریم. اگر این رگ ها تحریک شوند، ممکن است ملتهب شده، ورم کرده یا حتی خونریزی کنند. این وضعیت معمولاً بواسیر نامیده می شود. بواسیر دو نوع دارد: بواسیر خارجی و بواسیر داخلی.
۱) بواسیر خارجی
بواسیر خارجی برآمدگی نرمی در اطراف دهانه ی مقعد است. گاهی اوقات ممکن است حالتی به نام بواسیر ترومبوز رخ دهد. در این وضعیت، یک لخته ی خونی ایجاد شده و آن برآمدگی سفت می شود. از آنجا که بافت های اطراف مقعد پوشیده از پایانه های عصبی است، بواسیر خارجی معمولاً بسیار دردناک است.

۲) بواسیر داخلی
از آنجا که پایانه های عصبی حساس در مقابل درد زیادی در داخل کانال مقعد وجود ندارد، این نوع بواسیر خیلی دردناک نیست. اما ممکن است که حین عمل دفع، این بواسیرها خونریزی کنند. گاهاً ممکن است این نوع بواسیر تا اندازه ای ملتهب شود که به خارج دهانه ی مقعد کشیده شود. این وضعیت سقوط و پایین آمدن بواسیر نامیده می شود.
به طور کلی، شدت بواسیر داخلی چهار درجه یا مرحله دارد:
▪ در مرحله ی اول، بواسیرهای کوچکی در لایه ی داخلی دهانه ی مقعد ایجاد می شوند. در اکثر این افراد، این مرحله مورد توجه قرار نمی گیرد، مگر اینکه کشیده شدن مدفوع سخت بر روی سطح مقعد ایجاد کمی خونریزی کند.
▪ دردرجه ی دوم، قسمت کوچکی از بواسیر در حین عمل دفع از دهانه ی مقعد بیرون می آید. اما بافت پیوندی کانال مقعد هنوز آنقدر سخت و محکم هست تا این بواسیرها را دوباره به داخل مقعد برگرداند.
▪ در مرحله سوم، بواسیرهای دردناک در حالت پایین افتادگی و بیرون از مقعد باقی می مانند. اما می توان با دقت زیاد آنها را با دست به داخل دهانه ی مقعد بازگرداند.
▪ شدیدترین و جدی ترین مرحله از این بیماری زمانی است که میزان زیادی از این بواسیرها در یک زمان از دهانه ی مقعد بیرون می آیند. این موقعیت دردناک و خطرناک نیاز به جراحی فوری دارد.

مقعد خارش دار
مقعد خارش‏دار: اشاره به خارش داخل و اطراف مقعد دارد حالتي است كه هم بچه ها و هم بزرگسالان را درگير مي‏كند. به طور كلي علايم با بهبود بهداشت شخصي فروكش مي‏كند. در موارد شديد ممكن است كه بيمار از درمان دارويي سود ببرد.
علل مقعد خارش‏دار: شايعترين علت خارش معقد، بهداشت بد و نامناسب و يا افراط در بهداشت است. ساير علل شامل بواسير، انگل‏ها بويژه كرمك، عفونت‏هاي پوستي و واكنش‏هاي حساسيتي معين مي‏باشد (اما به آنها محدود نمي‏شود). از بي غذاها قهوه، چاي، كوكاكولا و مركبات ممكن است با خارش ناحيه مقعد همراه شوند. همچنين البسه تنگ و چسبان مي‏توانند با خارش ناحيه مقعد همراه باشند.

آیا راه هایی برای پیشگیری وجود دارد؟
اگر تابه حال آنقدر خوش شانس بوده اید که به این بیماری مبتلا نشوید، در اینجا راه هایی برای پیشگیری از آن آورده ایم. حتی اگر مبتلا به آن هستید، با این روش ها می توانید از ابتلا شدن دوباره در آینده جلوگیری کنید.
▪ موادغذایی فیبردار بیشتر بخورید: خوردن بیشتر میوه جات، سبزیجات و حبوبات باعث می شود مدفوع بزرگتر شده و آسان تر دفع شود.
▪ مایعات بیشتر بنوشید: خوردن مایعات زیاد، مدفوع را نرم تر می کند و فشار هنگام عمل دفع کمتر می شود.
▪ عمل دفع را سرموقع انجام دهید: به تاخیر انداختن عمل دفع باعث خشک و سفت شدن مدفوع می گردد و دفع آن بسیار دشوار خواهد شد.
▪ ورزش کنید: فعالیت بدنی باعث کاهش فشار وارد بر رگ ها شده و احتمال یبوست را نیز کاهش می دهد.
▪ به مدت طولانی ننشینید و نایستید: نشستن و ایستادن به مدت طولانی بر رگ ها فشار وارد می آورد. اگر کارتان طوری است که باید برای مدتی طولانی بنشینید، حتماً هر از چند گاهی بلند شده و در اطراف چرخی بزنید.

خود درمانی برای تسکین موقت
گرچه اکثر بواسیرها به خودی خود درمان می شوند، راه هایی هست که بتوانید این فرایند درمانی را سریعتر کرده و از میزان درد خود بکاهید.
▪ حمام کنید: خوابیدن در وان آب گرم به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه از تورم و درد می کاهد.
▪ یخ بگذارید: با گذاشتن کمپرس یخ بر روی قسمت آسیب دیده می توانید از تورم آن بکاهید.
▪ از کرم استفاده کنید: کرم های موجود در بازار که حاوی عصاره ی فندق، هیدروکورتیزون یا سایر عوامل ضد التهاب هستند، می توانند به کاهش تورم و درد کمک کنند.

عواقب‌ مورد انتظار :
بواسیر معمولاً با مراقبت‌ مناسب‌ خوب‌ می‌شود، اما علایم‌ ممکن‌ است‌ افت‌ و خیر داشته‌ باشند (یعنی‌ بواسیر ممکن‌ است‌ پس‌ از یک‌ دوره‌ یبوست‌ دوباره‌ ظاهر شود). در مواردی‌ که‌ به‌ درمان‌ محافظه‌کارانه‌ خوب‌ پاسخ‌ نمی‌دهند شاید جراحی‌ مورد نیاز باشد.

عوارض‌ احتمالی‌
کم‌خونی‌ فقر آهن‌ اگر خونریزی‌ قابل‌ توجه‌ باشد.
درد شدید در اثر وجود لخته‌ خون‌ در بواسیر
عفونت‌ یا زخم‌ شدن‌ بواسیر

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری :
محدودیتی‌ برای‌ آن‌ وجود ندارد. کار روده‌ با آمادگی‌ جسمانی‌ مناسب‌ بهبود می‌یابد.

رژیم‌ غذایی‌ :
برای‌ پیشگیری‌ از یبوست‌، یک‌ رژیم‌ متعادل‌ حاوی‌ مواد غذایی‌ دارای‌ فیبر زیاد، مثل‌ میوه‌های‌ تازه‌، کلوچه‌، حبوبات‌، سبزیجات‌ و غلات‌ سبوس‌دار داشته‌ باشید.
روزانه‌ ۱۰-۸ لیوان‌ مایعات‌ بنوشید.
اگر اضافه‌ وزن‌ دارید، وزن‌ خود را کم‌ کنید.

درچه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟
اگر در همان‌ جایی‌ که‌ بواسیر بوده‌ است‌ یک‌ برجستگی‌ سفت‌ تشکیل‌ شود.
اگر بواسیر باعث‌ درد شدید می‌شود که‌ با درمان‌های‌ ذکر شده‌ در بالا تخفیف‌ نیابد.
اگر خونریزی‌ زیاد باشد (بیش‌ از مقداری‌ که‌ در قسمت‌ علایم‌ ذکر شد). البته‌ باید به‌ یادداشت‌ که‌ خونریزی‌ ممکن‌ است‌ یکی‌ از علایم‌ اولیه‌ سرطان‌ باشد.

[pejuhesh234]

• درمان هموروئید چگونه است ؟
اصولاً براى برطرف کردن علایم هموروئید با توجه به نوع و تشخیص پزشک متخصص در این رشته چندین روش درمانى وجود دارد.

۱- درمان طبى: که معمولاً براى هموروئیدهاى خفیف درجه اول و یا دوم توصیه مى شود که عبارت است از کنترل یبوست به وسیله مصرف رژیم غذایى پر فیبر مثل میوه جات و سبزیجات، کاهو، آلو، انجیر، نان سبوس دار، اصلاح عادت اجابت مزاج، استفاده از پمادهاى ضد هموروئید و استفاده از ملین ها و لگن آب گرم.

۲- درمان هاى سرپایى : امروزه پزشکان و بیماران درجستجوى راه هاى ساده، موثر و بدون عارضه و یا با کمترین عارضه هستند. از آنجا که روش هاى جراحى معمول با بسترى شدن بیمار، نیاز به بیهوشى، درد پس از عمل، احتمال خونریزى، ترشح، عفونت و از کارافتادگى همراه بوده و نیاز به مراقبت هاى طولانى مدت دارند، لذا تلاش هاى زیادى براى مهار بیمارى هموروئید به روش هاى متعدد سرپایى از قبیل کوتر کردن، منجمد کردن، رابر بند لیگاتور و سایر روش ها بوده است. ولیکن هیچکدام درمان قطعى براى تمام هموروئیدها نبوده و اکثر این روش ها محدودیت هایى دارند. از جمله شایع ترین این روش ها تا کنون روش بستن هموروئید با حلقه لاستیکى است.

• بستن با حلقه لاستیکى ( رابر بند):
یکى از روش هاى جدید و شایعى که طرفداران زیادى دارد بستن هموروئید با حلقه لاستیکى (رابر بند) است. این روش در مورد هموروئیدهاى درجه دوم و سوم مناسب بوده و به صورت سرپایى بدون استفاده از بى حسى و بیهوشى در مطب قابل انجام است. محدودیت هاى آن در مورد هموروئیدهاى خارجى و یا مخلوط است.
در این روش با کمک یک وسیله یک بارمصرف حلقه لاستیکى را روى قاعده هموروئید قرار داده تا به تدریج هموروئید سیاه شده و بیفتد. این روش در ایران و در بسیارى از مطب ها و درمانگاه هاى تخصصى کولورکتال انجام مى شود. مزیت این روش به سایر روش ها هزینه کم و نداشتن خطر ابتلا به بیمارى هاى عفونى است.

• روش بستن شریان هموروئید با استفاده از داپلر (DG-HAL ) :
در این روش نوین درمان، با پاکه (بالشتک) هموروئید برخورد غیرمستقیم مى شود. یعنى عروق اصلى تغذیه کننده هموروئید مسدود مى شود که نهایتاً منجر به کاهش و یا قطع جریان خون به بالشتک هموروئیدى شده و تورم آن از بین رفته، هموروئید چروکیده شده و در نتیجه علائم نیز از بین مى رود.

طبق گزارشات متعدد این روش بر انواع هموروئیدها نتایج خوبى داشته است.
این روش براى اولین بار در سال ۱۹۹۵ ابداع و از آن زمان در مراکز معتبر متعدد جهان به طور موفقیت آمیزى به کار رفته و امروزه استفاده از این روش تحول اساسى در درمان آسان و بدون عارضه و بدون بیهوشى هموروئید به وجود آورده و مورد استقبال جراحان قرار گرفته است. از مزایاى آن به کوتاه بودن زمان عمل، عدم نیاز به بیهوشى کامل در حین عمل، نداشتن درد و خونریزى و درصد موفقیت بالا مى توان اشاره کرد. خوشبختانه این روش در ایران نیز قابل انجام است.

• درمان به روش لیزر :
یکى دیگر از روش هاى جدید براى معالجه هموروئید استفاده از لیزر است که در نهایت برش و برداشتن بافت هموروئیدى است که با امواج لیزر صورت مى گیرد که روشى گران است و مزیت چندانى نسبت به جراحى ندارد. به طور کلى امروزه گرایش به اعمال جراحى سرپایى بخصوص رابربندینگ و روش DG – HAL رو به افزایش است و استقبال جراحان از این روش رو به فزونى است، که هر دو روش مذکور در سال هاى اخیر در ایران معرفى گشته و در حال حاضر انجام مى گردد.

براي درمان موارد مقاوم خارش مقعدي ممكن است احتياج به بكارگيري كرمهاي موضعي هيدروكورتيزون يا كف‏ها در ناحيه گرفتار داشته باشد. اين محصولات مي‏توانند در تسكين علايم بسيار مؤثر باشند. پزشكتان درمان مناسبي را توصيه خواهد كرد.

درمان های پزشکی و جراحی
این نوع درمان ها معمولاً برای موارد حاد از بواسیر توصیه می شوند و شامل انواع زیر هستند:
▪ بستن رگ: یک بند لاستیکی به دور بواسیر بسته می شود تا ورود جریان خون به آن را متوقف کند. پس از چند روز، بواسیرها و بند لاستیکی خشک و چروک شده و می افتند، اما ممکن است هفته ها طول بکشد تا ناحیه ی آسیب دیده به طور کامل درمان شود. این مرحله معمولاً بسیار دردناک و همراه با خونریزی است.

▪ تصلب درمانی: یک محلول شیمیایی به داخل رگ تزریق می شود تا بواسیرها را جمع کرده و کوچک کند.

▪ انعقاد: از یک لیزر برای سوزاندن و جمع کردن بافت های بواسیری استفاده می شود.

▪ بواسیر برداری: این روش معمولاً زمان سقوط و پایین افتادن بواسیرها استفاده میشود. این روش به صورت عمل جراحی انجام می شود که نیاز به بستری شدن دارد.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

نوع جراحی:هموروئیدکتومی داخلی و خارجی
نوع بیمه:خدمات درمان/مدت بستری:24ساعت

صورتحساب بیمارطبق تعرفه های وزارت بهداشت،درمان وآموزش پزشکی در سال 1390
بخش دولتی:
جمع کل دارو(آزاد):71200ریال
جمع کل تجهیزات(آزاد):6220ریال

گلوبال(آزاد):2613200ریال
توضیح:طبق توافق سازمانهای بیمه گر با وزارت بهداشت و درمان، تعرفه شب تخت،تشکیل پرونده،ویزیت ومشاوره،هزینه اطاق عمل،بیهوشی،داروی بیهوشی،پاتولوژی،رادیولوژی،آزمایشگاه،نوار قلب برای اعمال جراحی تعیین شده ایی طبق تعرفه اعمال جراحی گلوبال با عدد ثابتی مشخص می شود(چه یک شب بستری چه ده شب بستری)

همراه یک شب:50000ریال(کلا آزاد،در تعهد بیمه نیست)

جمع کل هزینه(آزاد):2773200ریال
سهم سازمان:2351880ریال
سهم بیمار:421320ریال

بخش خصوصی:
جمع کل دارو(آزاد):
جمع کل تجهیزات(آزاد):
گلوبال(آزاد):
همراه یک شب: (کلا آزاد،در تعهد بیمه نیست)
جمع کل هزینه(آزاد):
سهم سازمان:
سهم بیمار:

[pejuhesh234]

عوارض لیزر درمانی
بدنبال انجام ليزر عوارض زير ممكن است پيش بيايد :

1- درد: در حين انجام ليزر درد و سوزش خفيف ممكن است احساس شود كه با استفاده از بي حسي موضعي قابل كنترل خواهد بود . براي كنترل در د پس از ليزر ،‌براي بيمار مسكن تجويز خواهد شد .

2-تورم و ترشح از ضايعه :چنانچه منطقه مورد درمان در اطراف چشم يا گردن باشد تورم ايجاد ميشود كل مناطق در مان شده براي 7-5 روز متورم هستند و ترشح مايع روشن از آنها طبيعي است كه ممكن است بصورت دلمه روي ضايعه خشك شود . كمپرس مكرر ضايعات باعث كنترل ترشحات ميشود .

3-قرمزي پوست : پوست نواحي درمان شده تا چندين هفته قرمز باقي مي ماند كه از هفته دوم به بعد با كرم هاي پوشاننده قابل كنترل است . اين قرمزي تا چند هفته يا چند ماه پس از ليزر به مرور برطرف ميشود .

4-تيره شدن پوست : معمولا“ حدود يكماه بعداز درمان ايجاد ميشود و به مرور در عرض چند ماه بعد برطرف ميشود اين شكل در پوستهاي تيره تر بخصوص اگر منطقه درمان شده در معرض تابش نور خورشيد قرارگيرد شايعتر است.

5-روشن ترشدن پوست : عارضه نادري است كه بطور دير رس ظاهر ميشود گرچه نواحي روشن تر از پوست طبيعي ممكن است به مرور زمان به رنگ طبيعي برگردند ولي اين عارضه ممكن است دائمي باشد .

6-تشديد آكنه ( جوش ) يا ايجاد كيستهاي بسيار ريز : حتي در كساني كه سابقه قبلي آكنه ندارند ممكن است ديده شود . اين عارضه معمولا“ بدنبال استفاده زياد از پمادها بعد از عمل ديده ميشود ولي ممكن است بعنوان يك پاسخ طبيعي نيز بروز كند .

7-واكنش حساسيتي : ممكن است بدنبال استفاده از داروهاي بي حسي موضعي يا پمادها ويا داروهاي خوراكي كه بعد از درمان

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علاج آن
اگر خون صفراوي باشد، نخست رگ باسليق زنند، پس به مطبوخ هليله و سپستان و خيار جنبر و عناب و آلوسياه استفراغ كنند ، و اطريفل كوچك و اطريفل مقل بكار دارند. و اگر خون روان باشد و غليظ و بي درد بود، به وقتي معلوم زود باز نشايد گرفت، الا كه قوت ضعيف شود. و هرگاه كه خواهد، كه باز دارد. اقراص كهربا دهند و معجون خبث الحديد (3) و حب مقل.

3 ـ خبث الحديد: آنچه از آهن كه از كوره آهنگري بيرون افتد، افكنده آهن، ريم آهن،000 (لغت نامه دهخدا)

صفت حب مقل
هليله كابلي بريان كرده به روغن گاو سي درم، مقل چهل و پنج درم، مقل در آب كنند، تا حل شود و داروها بدان بسرشند و حب كنند، شربت هربامداد دو درم.

و اندر طبيخ داروهاي قابض مي نشينند. و بگيرند: مازو و كزمازو(×كزمازج،× مازو و كزمازو) و اقاقيا و كندر و مر و اسفيداج راستا راست، كوفته و بيخته وآن موضع به شراب قوي بشويند، و اين دارو (×ذرور،× درور) بر وي پراكنند و ببندند.
و اگر ناسور بدان گرمي نباشد، هم نخست رگ بزنند، پس مطبوخ افتيمون دهند. و علاج اصحاب سودا نگاه دارند ، و هليله پرورده سخت موافق باشد.

و اگر دردناك باشد، بگيرند: مرهم داخليون (1) و روغن گل و اندكي زعفران و اندكي افيون (×افتيمون) اندر ميبختج (×ميبه) بسرشند و بكار دارند، درد بنشاندو سودمند باشد ، و بابونه و اكليل الملك و اندكي زعفران به لعاب تخم كتان بسرشند و برو نهند. و اگر ناسور، مملتي باشد و دردسخت باشد، در آب گرم نشينند و روغن دانه زرد آلوي تلخ و روغن كوهان شتر طلي كنند، و پشم پاره (+و آب پياز خام بدان تر كنند) بدان روغن تر كنند و بخويشتن بردارند، و يك زمان صبر كنند روده (×زود) گشاده شود و درد ساكن گردد ، و نيزبگيرند: شحم حنظل و مغز بادام تلخ راستا راست و بكوبند و ببيزند وشياف كنند و هر ساعت (×تا در پنج ساعت شياف نهند) يكي بنهند.

صفت داروئي كه ناسور را سود دارد و خشك كند ـ بگيرند: "مار افعي" از جايگاهي كه از آب دور باشد و سرو دنبال (دم) وي بيفكنند و شكم او پاك كنند و بشويند و بپزند تا مهرا (2)(×محرا) شود وسرپاتيل پوشيده دارند، پس روغن كازيت (×روغن زيت) برافكنند و مي جوشانند، تا آن آب برود وبماند آن روغن، پس آن روغن زيت برافكنند، نگاه دارندو طلي كنند، خشك كند و بريزاند.

"اهرن" (3) ميگويد: كه ناسور را به روغن زيت چرب كنند و اشنان سبز (4) كوفته و بيخته بر وي پراكنند و خشك كند و بريزاند.

1 ـ دياخيلون: داخليون، لعابات (بحرالجواهر) 0

2 ـ مهرا [به ضم ميم وشدراء]: ماخوذ از تازي، نيك پخته شده و مضمحل گشته.

3 ـ اهرون [به فتح الف ]: اهرن القس يا اهرن اسكندراني (650 ميلادي) 0 وي از پزشكان بزرگ قرن هفتم ميلادي است Heron = Aaron = ، صاحب تاليفي است بنام " كناش اهرون" كناش [به ضم كاف و شد نون ] يعني مجموعه يا مختصر در طب (در اصطلاح فرانسويها فورمولر) (ج 2 ، تاريخ طب درايران) 0 بايد دانست كه در تاريخ طب دو نفر بنام " اهرون" بوده يكي اهرون بيزنطي ، ديگري همين اهرون معروف به اسكندراني. ايضا به ج 2 ، تاريخ طب در ايران مراجعه شود. در " نسخه کانپور" ، بالاي " اهرون" كلمه " حكيم" آمده است.

4 ـ اشنان: گياهان گوناگون صحرائي است كه براي شست و شو و پختن صابون بكار ميرفته است (ترجمه سرالاسرار رازي) 0 در حاشيه " كا" ، دربرابر " اشنان" آمده: گياهي است كه از وي اشخار مي سازند. اشخار: پتاس و نوشادر (ناظم الاطباء) 0


صفت داروئي كه باد ناسور را بشكند
بگيرند: هليله سياه < Black Myroblans (شليمر) و بلبله (بليله Belleric < Myrobolans = شليمر) و آمله و شيطرج هندي و عاقرقرحا و نوشادر وبلبل و دارفلفل و تخم گندنا و مقل راستا راست، همه بكوبند و ببيزندو مقل را به آب ميويز حل كنند و داروها بدان بسرشند و حب كنند، شربت سه درم، باد ناسور بشكند.




تحفه حکیم مومن

در بيان بعضى از رساين حكماى هند به اصطلاح هنود رساين به معنى كيمياى بدنست

و آن مخصوص است به ادويه و تراكيبى كه باعث حفظ صحت و طول عمر و تقوية قوى و اعضاى رئيسه باشد

و اكثر تراكيب و تدابير ايشان در امزجهء سكان اقليم ثالث و رابع و خامس موافقى ندارد بناء على هذا در اقاليم مذكوره متداول نشده

و طريق يونانيان به سبب تناسب مناط اعتبار گشته است

و حقير آنچه اقل غايله دانسته به تحرير آن مبادرة مى نمايد از آن جمله رساين كندهتيست كه عبارة از گوگرد باشد و... ... اشارهء به اوست

و طريق آن است كه گوگرد سندروسى را نرم كوبيده در مفرقه آهن با روغن گاوى بقدرى كه او را بپوشاند به اتش نرم گداخته

و از خرقه كه بر سر كاسهء شير تازه گاوى بسته باشند صاف نمايند تا مصفى او داخل شير گرديده كه منعقد و مثابه سنکى زعفران رنگ شفاف صاف گردد

پس خشك نموده ضبط كنند

و اين مسمى به كندهيّت منقى و به چندين قسم مستعمل مى گردد


انكه هر روز يكدانگ او را با يك درهم از هليلجاة نرم سائيده به روغن بادنجان كه از تخم او گرفته باشند چرب نموده ناشتا تناول نمايند

و تا چهار ساعت غذائى ميل نكند

و بعد از ان از اغذيه ء لطيفه تناول نمايند

تا شش ماه به اين طريق سلوك نمايند موى سفيد را سياه گرداند به نهجى كه ديگر سفيد نشود

جذام و فالج و تشنچ و سل و سعال قديم و بواسير را رفع نمايد

و حدة بصر و قوة سمع و حواس بغايت قصوى برسد.

(+دیگر آن که هر روز یک دانک او را با یک دانک طلق سیاه محلوب مکلس سائیده با روغن گاوی حب کرده استعمال نمایند تا یک ماه به دستور منافع مذکوره را

مشاهده نمایند

و از شرایط استعمال جمیع رساین آن است که اول تنقیه نمایند

و در ایام استعمال از ترشیها و لبنیات و انچه در او حرارت غالب باشد

و از سبزیها و جماع و حرکات عنیفه و اعراض نفسانی اجتناب نمایند

چه هرگاه به شروط مزبور ننمایند باعث هلاک و امراض مهلکه صعب می گردد.کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص370
.

بواسير

ابار. ابهل‏ شرباً و همچنين به غايت نافع و نيز مجرّب دانسته‏اند.

اترج‏ روغن تخمش، شرباً و طلاءً به غايت مؤثر. اثل‏ بخوراً، جهت سقوط دانه بواسير.

آجر روغنش، حمولًا جهت سقوط دانه بواسير. آذربو حمولًا. آذريون‏. اراك‏ طلاءً. اسد جلدش، جلوساً، جهت رفع آن مجرّب دانسته‏اند.

اسطوخودوس‏ شرباً، به غايت مفيد. آس‏ جهت ضعيف كردن آن و همچنين روغنش، جهت ورم آن.

افسنتين‏ شرباً، به غايت مؤثر. اكارع‏ شرباً و همچنين جهت سقوط دانه آن، مجرّب.

آملج‏ قاطع خون آن و همچنين جهت چرك آن شرباً، مجرّب. انجبار قاطع خون جميع اعضا، خصوصاً سينه و بواسير.

اهليلج كابلى‏ دانه‏اش، ذروراً جهت قطع خون آن مجرّب.

بادنجان‏ اقماع آن، ضماداً مجرّب و همچنين بى عديل. بارزد. بريا مصرى‏ به غايت مؤثر.

بسفايج‏ شرباً، جهت سقوط دانه آن به غايت مؤثر. بصل‏ ضماداً، مجرّب.

بلوطى‏ ضماداً، مجرّب دانسته‏اند. بنج‏ فتيله‏اش، بهترين ادويه. بنات وردان‏ طلاءً، مجرب دانسته‏اند.

بيض‏ جهت قطع سيلان خون و تسديد فوّهات عروق و همچنين روغنش، به غايت مفيد.

ترمس‏ ضماداً، جهت قطع دانه‏اش. تين‏. تيواج‏ جهت قطع خون آن. ثيّل‏ جهت قطع خون آن، به غايت نافع و همچنين ضماداً، مجرّب دانسته‏اند.

جاورس‏ كماداً، مسكّن درد آن. چاى ختايى‏ جهت تسكين دردش. جبب‏ طلاءً رافع آن. جدوار طلاءً. جراد بخوراً.

جوز شرباً، جهت قطع خونش مجرّب و همچنين پوست بيخش، طلاءً. چيكيلك‏. حاج‏ شرباً و ضماداً، رافع آن. حديد آب‏

تفته‏اش، شرباً نافع. حزاى برّى‏ جهت تسكين درد و ورم آن. حمص‏ شرباً، در بواسير دموى آزموده. خراطين‏ ضماداً، جهت آن و نيز بى‏عديل.

خنفسا طلاءً، محلّل آن.

خنزير ذروراً، رافع آن. دبّ‏ پيه‏اش، طلاءً. دلبوث‏ جهت خشك كردن و رفع رياح بواسير. راوند.

راتيانج‏ ضماداً، جهت رفع آن مجرّب. رصاص‏ طلاءً. رمان‏ پوستش، استنجاءً، جهت قطع خون و امراض مقعد.

رماد ضماداً، بى‏عديل. زاج‏ طلاءً. زرنيخ‏ جهت سقوط دانه‏اش، بى‏عديل.

زفت يابس‏ شرباً، جهت قطع خون آن. زنجار جهت دانه‏اش. سداب‏. سرو صمغش، ذروراً جهت رفع آن. سكبينج‏ ضماداً.

سمسم‏ جهت قطع خون، مجرب. سمن‏ حمولًا، قاطع. شبت‏ ضماداً و شرباً، نافع. شونيز شرباً، بى‏عديل.

صبر طلاءً، جهت سقوط دانه آن‏ ضفدع‏ روغنش، مجرّب. طرفا بخوراً، جهت اسقاط دانه آن. طلق‏ شرباً، جهت قطع خون آن بى‏عديل و همچنين طلاءً، به غايت مفيد.

عقرب‏ طلاءً و همچنين روغنش، طلاءً مجرّب. عليق‏ برگش، ضماداً رافع آن. فاشرا طلاءً. فضّه‏ ضماداً، رافع آن. قثاء الحمار. قفر اليهود شرباً. كبر بخوراً، رافع آن.

كتم‏ طلاءً. كرم‏ ضماداً، رافع آن. كرّاث‏ آبش، شرباً قاطع آن. كرّاث برّى‏ تخمش، رافع آن. كهربا طلاءً، جهت ساقط كردن آن.

لبن اللقاح‏ نافع. لسان الحمل‏ جهت خون آن. لوف‏ بيخش، شرباً جهت بواسير ظاهر و باطن، مجرّب دانسته‏اند.

ماركيوا رافع آن. مالك الحزين‏ پيه‏اش، طلاءً قاطع خون آن. مشمش‏ روغن دانه‏اش، جهت ظاهرى و باطنى.

مقل‏ شرباً جهت آن و همچنين ضماداً و نيز ضماداً، جهت اسقاط دانه آن. نارجيل‏ و همچنين روغنش، شرباً و ضماداً جهت آن مفيد.

نسرين‏ ضماداً، جهت سقوط دانه آن. نشا شرباً، جهت قطع خون آن. نعنع‏ ضماداً، به غايت نافع. نفط شرباً و طلاءً.

نمر پوستش، جلوساً مسكّن آن. وسخ‏ طلاءً.تحفة المؤمنين ؛ ج‏2 ؛ ص468